«Κατερίνα, μην τρομάξεις, αλλά ο μικρός σου είναι κάτω στην είσοδο και κρατάει μια βαλίτσα. Είναι μόνος του.»
Η φωνή της κυρίας Σοφίας ακούστηκε από το κινητό μου την ώρα που η υπεύθυνη προσωπικού με ρωτούσε γιατί ήθελα να επιστρέψω στην αγορά εργασίας.
Κοίταξα το ρολόι.
Έντεκα και σαράντα δύο.
Είχα αφήσει τον επτάχρονο γιο μου με την πεθερά μου μόλις πριν από σαράντα λεπτά.
«Πού είναι η κυρία Ευγενία;» ρώτησα τόσο δυνατά, που η γυναίκα απέναντί μου σταμάτησε να γράφει.
«Δεν ξέρω, κορίτσι μου. Ο μικρός λέει ότι η γιαγιά του τού έδωσε τη βαλίτσα και του είπε να περιμένει.»
«Να περιμένει ποιον;»
Η γειτόνισσα δίστασε.
«Τον μπαμπά του.»
Ένιωσα το αίμα να φεύγει από το πρόσωπό μου.
Ο άντρας μου, ο Δημήτρης, βρισκόταν εκείνη την ώρα στη Λάρισα για δουλειά.
Και η πεθερά μου το γνώριζε.
Σηκώθηκα από την καρέκλα.
«Συγγνώμη, υπάρχει επείγον πρόβλημα με το παιδί μου», είπα στην υπεύθυνη. «Πρέπει να φύγω.»
Δεν περίμενα την απάντησή της.
Κατέβηκα τρέχοντας τις σκάλες του γραφείου, βγήκα στην Τσιμισκή και προσπάθησα να καλέσω την Ευγενία.
Δεν απάντησε.
Τηλεφώνησα δεύτερη φορά.
Τίποτα.
Την τρίτη φορά το κινητό της ήταν κλειστό.
Μπήκα στο πρώτο ταξί που σταμάτησε.
«Στην Καλαμαριά, σας παρακαλώ. Όσο πιο γρήγορα μπορείτε.»
Ο οδηγός με κοίταξε από τον καθρέφτη.
«Όλα καλά;»
Δεν ήξερα τι να απαντήσω.
Γιατί εκείνη τη στιγμή δεν ήξερα αν ο γιος μου ήταν απλώς φοβισμένος ή αν κάποιος είχε προσπαθήσει να τον πάρει.
Με λένε Κατερίνα, είμαι τριάντα τεσσάρων χρονών και μέχρι εκείνο το πρωί πίστευα ότι η πεθερά μου ήταν δύσκολος άνθρωπος, αλλά όχι επικίνδυνος.
Ο γιος μου, ο Ορέστης, ήταν ό,τι πολυτιμότερο είχα.
Ένα αδύνατο παιδάκι με καστανά μάτια, που μάζευε πέτρες από την παραλία και τις ταξινομούσε σε κουτιά παπουτσιών. Του άρεσαν τα τρένα, οι χάρτες και οι ιστορίες για τα παλιά καράβια του Θερμαϊκού.
Είχε όμως κι ένα πρόβλημα που προσπαθούσαμε να αντιμετωπίσουμε με τη βοήθεια παιδοψυχολόγου.
Μετά από μια περιπέτεια υγείας που είχε περάσει στα πέντε του, φοβόταν πολύ μήπως τον αφήσουμε κάπου και δεν επιστρέψουμε.
Δεν μπορούσε ακόμα να μένει μόνος του ούτε για λίγα λεπτά.
Η Ευγενία το ήξερε καλύτερα από οποιονδήποτε.
Είχε έρθει μαζί μας σε μία από τις συναντήσεις με την ψυχολόγο.
Ήταν επίσης ο άνθρωπος που επέμενε διαρκώς ότι τον παραχαϊδεύαμε.
«Στην ηλικία του Δημήτρη τον έστελνα μόνο του στον φούρνο», έλεγε.
«Άλλες εποχές, Ευγενία», απαντούσα.
«Τα παιδιά γίνονται φοβητσιάρικα όταν οι μανάδες φοβούνται για τα πάντα.»
Δεν είχαμε ποτέ καλές σχέσεις.
Όταν παντρεύτηκα τον Δημήτρη, εκείνη πίστευε ότι θα εγκατέλειπα αμέσως τη δουλειά μου για να ασχοληθώ αποκλειστικά με το σπίτι.
Για ένα διάστημα πράγματι έμεινα εκτός εργασίας.
Όχι επειδή το ήθελα, αλλά επειδή η εταιρεία στην οποία εργαζόμουν έκλεισε λίγο μετά τη γέννηση του Ορέστη και στη συνέχεια προέκυψαν οι δυσκολίες με την υγεία του.
Τώρα, έπειτα από σχεδόν επτά χρόνια, είχα επιτέλους βρει μια σοβαρή ευκαιρία.
Μια εταιρεία logistics στη δυτική Θεσσαλονίκη ζητούσε υπεύθυνη γραφείου με γνώσεις αγγλικών και εμπειρία στην εξυπηρέτηση πελατών.
Είχα στείλει βιογραφικό χωρίς πολλές ελπίδες.
Όταν με κάλεσαν για συνέντευξη, έκλαψα από χαρά.
Ο Δημήτρης με ενθάρρυνε.
«Πήγαινε, αγάπη μου. Θα κανονίσουμε τον μικρό.»
Όμως το πρωί της συνέντευξης έπρεπε να βρίσκεται εκτός πόλης.
Η δική μου μητέρα ζούσε στη Βέροια και είχε ραντεβού με γιατρό.
Η Ευγενία προσφέρθηκε μόνη της.
«Έλα τώρα, Κατερίνα. Για δύο ώρες θα φοβηθείς να μου αφήσεις το εγγόνι μου;»
Την προηγούμενη νύχτα μου είχε τηλεφωνήσει ξανά.
«Μην ανησυχείς. Θα του φτιάξω τηγανίτες και θα δούμε κινούμενα σχέδια. Πήγαινε να πάρεις τη δουλειά.»
Ήταν η πρώτη φορά που με είχε ενθαρρύνει τόσο θερμά.
Τώρα, στο πίσω κάθισμα του ταξί, αυτή η σκέψη με τρόμαζε περισσότερο απ’ όλα.
Όταν έφτασα στην πολυκατοικία, είδα την κυρία Σοφία καθισμένη στο πεζούλι δίπλα στην είσοδο.
Κρατούσε τον Ορέστη αγκαλιά.
Δίπλα τους υπήρχε μια μικρή μπλε βαλίτσα με αυτοκόλλητα από δεινόσαυρους.
Ο γιος μου πετάχτηκε όρθιος μόλις με είδε.
«Μαμά!»
Έτρεξε πάνω μου.
Τον αγκάλιασα και ένιωσα πως έτρεμε.
«Είμαι εδώ, αγάπη μου. Είμαι εδώ.»
«Δεν έφυγα πουθενά», μου είπε βιαστικά. «Έκανα ό,τι μου είπε η γιαγιά.»
«Τι σου είπε;»
Κοίταξε τη βαλίτσα.
«Ότι σήμερα θα μάθουμε ποιος με αγαπάει περισσότερο.»
Έμεινα ακίνητη.
Η κυρία Σοφία χαμήλωσε το βλέμμα.
«Κατερίνα, καλύτερα να ανέβουμε πάνω. Υπάρχει κάτι ακόμα που πρέπει να δεις.»
📍 Η εξήγηση για τη βαλίτσα και την παράξενη δοκιμασία βρίσκεται στο πρώτο σχόλιο. 👇
Ανεβήκαμε στο διαμέρισμα της κυρίας Σοφίας, στον πρώτο όροφο.
Είχε βάλει στον Ορέστη ένα ποτήρι νερό και του είχε δώσει δύο κουλουράκια.
Εκείνος καθόταν στον καναπέ, με τα χέρια σφιγμένα γύρω από τη βαλίτσα του.
«Ορέστη, θέλεις να μου πεις ακριβώς τι έγινε;» τον ρώτησα.
Κοίταξε πρώτα την κυρία Σοφία.
Έπειτα εμένα.
«Η γιαγιά είπε ότι πρέπει να κατέβουμε κάτω γιατί έρχεται μια κυρία.»
«Ποια κυρία;»
«Δεν ξέρω. Είπε ότι θα με πάρει σε ένα άλλο σπίτι για λίγες μέρες.»
Η καρδιά μου άρχισε να χτυπάει δυνατά.
«Και ποια ρούχα έχεις μέσα στη βαλίτσα;»
Ορέστης άνοιξε το φερμουάρ.
Μέσα υπήρχαν τρεις μπλούζες, δύο παντελόνια, πιτζάμες, μια οδοντόβουρτσα και το αγαπημένο του λούτρινο χταπόδι.
Στην εσωτερική θήκη βρήκα έναν φάκελο.
Πάνω έγραφε με μεγάλα γράμματα:
«ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ».
Τον άνοιξα.
Μέσα υπήρχε μια φωτοτυπία της ταυτότητας της Ευγενίας και ένα χειρόγραφο σημείωμα.
«Το παιδί δεν μπορεί να συνεχίσει έτσι. Η Κατερίνα έχει αποδείξει ότι βάζει τη δουλειά πάνω από την οικογένεια. Σήμερα θα καταλάβεις πως μόνο εγώ μπορώ να του προσφέρω πραγματική σταθερότητα.»
Διάβασα τη φράση ξανά.
Και ξανά.
Η κυρία Σοφία με παρατηρούσε.
«Υπάρχει κι άλλο», είπε.
Έβγαλε το κινητό της.
«Η κάμερα στην είσοδο κατέγραψε τη στιγμή που η Ευγενία έφυγε. Δεν ξέρω αν επιτρέπεται να σου δείξω το βίντεο χωρίς να ρωτήσω τον διαχειριστή, αλλά τον πήρα ήδη τηλέφωνο.»
Σε λίγο εκείνος ήρθε και ανοίξαμε μαζί το απόσπασμα από το κοινόχρηστο σύστημα ασφαλείας.
Η εικόνα έδειχνε την Ευγενία να βγαίνει από το ασανσέρ με τον Ορέστη.
Κρατούσε τη βαλίτσα.
Στάθηκαν έξω από την είσοδο.
Έσκυψε και του είπε κάτι.
Ο μικρός κούνησε το κεφάλι.
Ύστερα εκείνη κοίταξε προς τον δρόμο, του έδωσε τη βαλίτσα και απομακρύνθηκε βιαστικά.
Ο Ορέστης έμεινε ακίνητος.
Περίμενε.
Μετά από λίγα δευτερόλεπτα πλησίασε την πόρτα, την τράβηξε, αλλά δεν μπόρεσε να την ανοίξει.
Άρχισε να κλαίει.
Η Ευγενία δεν επέστρεψε.
Ένιωσα τέτοιο θυμό, που χρειάστηκε να καθίσω.
Τηλεφώνησα στον Δημήτρη.
Απάντησε από την πρώτη κλήση.
«Πώς πήγε η συνέντευξη;»
«Η μητέρα σου άφησε τον Ορέστη μόνο του έξω από την πολυκατοικία.»
Αρχικά δεν μίλησε.
Του εξήγησα τι είχε συμβεί.
«Αποκλείεται», είπε.
«Έχουμε βίντεο.»
«Θα της τηλεφωνήσω.»
«Μην τηλεφωνήσεις. Έλα σπίτι.»
«Είμαι ακόμα στη Λάρισα.»
«Τότε ξεκίνα.»
Και έκλεισα.
Δεν του είχα ξαναμιλήσει ποτέ με αυτόν τον τρόπο.
Η Ευγενία εμφανίστηκε λίγο πριν από τις δύο το μεσημέρι.
Μπήκε στην πολυκατοικία κρατώντας μια χάρτινη σακούλα από φούρνο και ένα μπουκέτο λουλούδια.
Μόλις με είδε στην είσοδο, σταμάτησε.
«Α, γύρισες.»
Δεν μπορούσα να πιστέψω την ηρεμία της.
«Πού πήγες;»
«Είχα μια δουλειά.»
«Άφησες τον Ορέστη μόνο στον δρόμο.»
Εκείνη σούφρωσε τα χείλη.
«Μην υπερβάλλεις. Ήμουν κοντά.»
«Το παιδί έκλαιγε έξω από την είσοδο!»
«Έπρεπε να μάθει να περιμένει.»
Ένιωσα το πρόσωπό μου να καίει.
«Και η βαλίτσα;»
Το βλέμμα της άλλαξε.
«Ποια βαλίτσα;»
Της έδειξα τη φωτογραφία που είχα τραβήξει.
Έμεινε για λίγο σιωπηλή.
«Ήθελα να του κάνω μια έκπληξη. Θα τον πήγαινα στο Πανόραμα για λίγες μέρες.»
«Χωρίς να με ρωτήσεις;»
«Είμαι η γιαγιά του.»
«Δεν είσαι η μητέρα του.»
Η Ευγενία χαμογέλασε πικρά.
«Αυτό είναι το πρόβλημά σου, Κατερίνα. Νομίζεις ότι επειδή τον γέννησες, ξέρεις πάντα τι είναι καλύτερο.»
Πήρα μια βαθιά ανάσα.
«Δεν θα μείνεις ξανά μόνη με τον Ορέστη.»
Για πρώτη φορά το πρόσωπό της έχασε το χρώμα του.
«Δεν μπορείς να μου απαγορεύσεις να βλέπω το εγγόνι μου.»
«Μπορώ να αποφασίζω ποιος τον προσέχει όταν εγώ λείπω. Και σήμερα απέδειξες ότι δεν μπορώ να σου τον εμπιστευτώ.»
Η Ευγενία με κοίταξε με μίσος.
«Δεν ξέρεις τι έχεις καταστρέψει.»
Αυτή η φράση με προβλημάτισε.
Δεν ακουγόταν σαν απλή προσβολή.
Ακουγόταν σαν κάτι είχε πάει στραβά σε ένα σχέδιο.
Το απόγευμα ο Δημήτρης επέστρεψε.
Ο Ορέστης έτρεξε να τον αγκαλιάσει, αλλά όταν ο πατέρας του τον σήκωσε, τον ρώτησε κάτι που μας πάγωσε και τους δύο.
«Μπαμπά, εσύ είπες στη γιαγιά να με στείλει αλλού;»
Ο Δημήτρης άφησε αργά τον μικρό στο πάτωμα.
«Όχι, αγόρι μου. Ποιος σου είπε κάτι τέτοιο;»
«Η γιαγιά είπε ότι εσύ θα αποφασίσεις αν θα γυρίσω εδώ.»
Ο άντρας μου με κοίταξε.
Δεν χρειάστηκε να του πω τίποτα.
Τον είδα να καταλαβαίνει πόσο σοβαρό ήταν αυτό που είχε γίνει.
Αργότερα, όταν ο Ορέστης αποκοιμήθηκε, του έδειξα το βίντεο και το σημείωμα.
Ο Δημήτρης το διάβασε χωρίς να μιλάει.
«Δεν καταλαβαίνω», ψιθύρισε. «Τι προσπαθεί να πετύχει;»
«Να με παρουσιάσει σαν κακή μητέρα.»
«Αλλά γιατί;»
Τότε θυμήθηκα κάτι.
Δύο εβδομάδες νωρίτερα, η Ευγενία είχε προτείνει να μετακομίσουμε στο διαμέρισμα πάνω από το δικό της στο Πανόραμα.
Ήταν παλιό, αλλά ευρύχωρο.
Μας είχε πει ότι θα μπορούσαμε να μείνουμε χωρίς ενοίκιο, να αποταμιεύσουμε χρήματα και να έχουμε βοήθεια με τον Ορέστη.
Ο Δημήτρης είχε ενθουσιαστεί.
Εγώ είχα αρνηθεί.
Όχι επειδή ήθελα να πληρώνουμε ενοίκιο στην Καλαμαριά.
Αλλά επειδή ήξερα πως, αν μέναμε έναν όροφο πάνω από την Ευγενία, κάθε μας απόφαση θα περνούσε από εκείνη.
Ο άντρας μου το είχε δεχτεί, έστω και με δυσκολία.
Η Ευγενία όμως δεν μου το είχε συγχωρήσει.
«Θυμάσαι τι μου είπε όταν αρνήθηκα να μετακομίσουμε;» τον ρώτησα.
Ο Δημήτρης έγνεψε αργά.
«Ότι μια μέρα θα το μετανιώσουμε.»
«Και τώρα προσπαθεί να σε πείσει ότι δεν μπορώ να φροντίσω το παιδί μας.»
Εκείνος κοίταξε ξανά το σημείωμα.
«Θα πάω να της μιλήσω.»
«Θέλω να είμαι παρούσα.»
«Ίσως είναι καλύτερα να μιλήσουμε πρώτα μόνοι μας.»
«Όχι αυτή τη φορά.»
Πήγαμε μαζί.
Η Ευγενία μας άνοιξε φορώντας την καλή της ζακέτα, σαν να περίμενε επισκέπτες για καφέ.
Στο τραπέζι είχε βάλει κουλουράκια και τρία φλιτζάνια.
«Καθίστε», είπε.
Ο Δημήτρης δεν κάθισε.
«Μαμά, γιατί άφησες το παιδί μόνο του;»
Εκείνη έστρεψε το βλέμμα της προς εμένα.
«Σου τα είπε όπως τη βόλευε, έτσι;»
Τότε ο άντρας μου έβγαλε το κινητό.
Της έδειξε το βίντεο.
Το παρακολούθησε χωρίς να μιλήσει.
«Και τώρα;» ρώτησε εκείνος.
Η Ευγενία έσφιξε τα χέρια της.
«Δεν θα πάθαινε τίποτα. Η γειτόνισσα ήταν εκεί.»
«Η γειτόνισσα κατέβηκε αρκετά λεπτά αργότερα», απάντησα.
«Ήξερα ότι θα τον προσέξει κάποιος.»
Ο Δημήτρης χτύπησε την παλάμη του στο τραπέζι.
«Κάποιος; Μιλάμε για τον εγγονό σου!»
Η Ευγενία άρχισε να κλαίει.
«Προσπαθούσα να σας βοηθήσω.»
«Με το να τρομάξεις το παιδί;»
«Με το να σου ανοίξω τα μάτια!»
Η φωνή της αντήχησε σε όλο το σαλόνι.
«Εσύ δεν καταλαβαίνεις ότι η γυναίκα σου θέλει να φύγει από το σπίτι; Πρώτα η δουλειά, μετά οι φίλες, μετά θα αρχίσει να ταξιδεύει. Κι εσύ θα μεγαλώνεις μόνος σου το παιδί!»
Την κοιτούσα χωρίς να μπορώ να πιστέψω αυτά που άκουγα.
«Θέλω απλώς να εργαστώ, Ευγενία.»
«Έτσι αρχίζουν όλα.»
Ο Δημήτρης κάθισε αργά.
«Μαμά, τι ακριβώς περίμενες να συμβεί σήμερα;»
Εκείνη χαμήλωσε το βλέμμα.
Δεν απάντησε.
Επέμεινε.
«Πες μου.»
Τελικά ψιθύρισε:
«Είχα κανονίσει να έρθει η θεία σου η Μαργαρίτα να πάρει τον μικρό.»
Ο Δημήτρης συνοφρυώθηκε.
«Η θεία Μαργαρίτα; Από τα Βασιλικά;»
«Ναι.»
«Γιατί;»
«Για να μείνει λίγες μέρες εκεί. Να δείτε πώς είναι να μην έχετε κάποιον διαθέσιμο να τον κρατάει όποτε θέλετε.»
Έμεινα άφωνη.
«Δηλαδή ήθελες να πάρεις το παιδί μας χωρίς την άδειά μας;»
«Ήθελα να σας κάνω να σκεφτείτε!»
Ο Δημήτρης σηκώθηκε.
«Και γιατί δεν ήρθε η θεία;»
Η Ευγενία δίστασε.
Έπειτα έβγαλε το κινητό της.
«Μου τηλεφώνησε ότι δεν θα τα καταφέρει. Εγώ ήμουν ήδη κάτω.»
«Και αντί να ανεβάσεις το παιδί σπίτι, το άφησες στην είσοδο;»
Δεν απάντησε.
Ο άντρας μου κούνησε αργά το κεφάλι.
«Δεν σε αναγνωρίζω.»
Η Ευγενία άρχισε πάλι να κλαίει.
Αλλά εκείνη τη φορά κανείς μας δεν πήγε να την παρηγορήσει.
Την επόμενη ημέρα επικοινώνησα με την παιδοψυχολόγο του Ορέστη.
Της περιέγραψα τα γεγονότα και κλείσαμε ένα ραντεβού.
Επίσης κρατήσαμε αντίγραφο του βίντεο και των μηνυμάτων, και ζητήσαμε νομική συμβουλή για το πώς θα προστατεύσουμε τον μικρό και πώς θα χειριστούμε τυχόν μελλοντικές επαφές με την Ευγενία.
Δεν ήθελα να εκδικηθώ κανέναν.
Ήθελα να ξέρω ότι το παιδί μου δεν θα χρησιμοποιηθεί ξανά σε μια διαμάχη ανάμεσα σε ενηλίκους.
Ο Δημήτρης συμφώνησε να μη μείνει ο Ορέστης μόνος με τη μητέρα του.
Ήταν δύσκολο για εκείνον.
Η Ευγενία τον είχε μεγαλώσει μόνη της μετά τον θάνατο του πατέρα του. Επί χρόνια ένιωθε ότι της χρωστούσε πολλά.
Ένα βράδυ μου είπε:
«Νομίζω ότι πάντα φοβόμουν να της πω όχι.»
«Το ξέρω.»
«Αλλά τώρα ο φόβος μου λίγο έλειψε να κάνει κακό στον γιο μας.»
Δεν απάντησα.
Δεν χρειαζόταν.
Δύο ημέρες μετά το περιστατικό, χτύπησε το τηλέφωνό μου.
Ήταν η γυναίκα από την εταιρεία όπου είχα δώσει τη συνέντευξη.
Η κυρία Μαυρίδου.
«Κυρία Κατερίνα, ελπίζω να είναι καλά το παιδί σας.»
Έμεινα έκπληκτη που με θυμόταν.
«Ευχαριστώ. Είναι καλύτερα.»
«Χαίρομαι. Ξέρετε, θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι η συνέντευξή μας έμεινε στη μέση.»
«Το γνωρίζω. Ζητώ συγγνώμη.»
«Δεν χρειάζεται. Αν εξακολουθείτε να ενδιαφέρεστε, μπορούμε να συνεχίσουμε αύριο μέσω βιντεοκλήσης.»
Για λίγα δευτερόλεπτα δεν μίλησα.
«Αλήθεια;»
«Βεβαίως. Η εμπειρία σας μας ενδιαφέρει. Ένα οικογενειακό επείγον δεν την ακυρώνει.»
Όταν έκλεισα, άρχισα να κλαίω.
Όχι επειδή είχα πάρει τη δουλειά.
Αλλά επειδή κάποιος, που δεν με γνώριζε σχεδόν καθόλου, είχε καταλάβει κάτι που η πεθερά μου αρνιόταν να δεχτεί.
Το ότι ήμουν μητέρα δεν σήμαινε πως έπρεπε να πάψω να είμαι ο εαυτός μου.
Η δεύτερη συνέντευξη πήγε καλά.
Μία εβδομάδα αργότερα μου προσέφεραν τη θέση.
Με σταθερό ωράριο, δυνατότητα εργασίας από το σπίτι δύο ημέρες την εβδομάδα και μισθό που θα μας βοηθούσε πραγματικά.
Ο Δημήτρης με αγκάλιασε.
«Είμαι περήφανος για σένα.»
Ο Ορέστης χάρηκε επειδή, όπως είπε, «τώρα η μαμά θα έχει δικό της γραφείο και θα μπορεί να αγοράζει τεράστια παζλ».
Δεν του εξήγησα ότι τα πράγματα δεν ήταν τόσο απλά.
Τον αγκάλιασα μόνο.
Η Ευγενία προσπάθησε αρκετές φορές να επικοινωνήσει μαζί μας.
Στην αρχή με θυμωμένα μηνύματα.
Έπειτα με κλάματα.
Τέλος έστειλε ένα γράμμα.
Δεν ζητούσε ακριβώς συγγνώμη. Έγραφε ότι ένιωθε πως έχανε τον γιο της, ότι είχε τρομάξει όταν μιλήσαμε για το ενδεχόμενο να αλλάξουμε περιοχή και ότι είχε πιστέψει πως η δική μου εργασία θα σήμαινε πως δεν θα τη χρειαζόμασταν ποτέ ξανά.
Ο Δημήτρης της απάντησε πως, για να ξαναχτίσουμε οποιαδήποτε εμπιστοσύνη, έπρεπε πρώτα να αναγνωρίσει πλήρως αυτό που είχε κάνει.
Πέρασαν μήνες μέχρι να τη συναντήσουμε ξανά.
Η πρώτη συνάντηση έγινε σε μια καφετέρια, παρουσία και των δύο μας, χωρίς τον Ορέστη.
Η Ευγενία ήταν πιο αδύνατη.
Κρατούσε ένα μικρό κουτί με κουλουράκια.
«Τα έφτιαξα για τον μικρό», είπε.
Ο Δημήτρης τα άφησε στο τραπέζι.
«Μαμά, πριν από οτιδήποτε άλλο, θέλουμε να ακούσουμε αν καταλαβαίνεις γιατί δεν μπορείς να τον κρατάς.»
Η Ευγενία κοίταξε για λίγο τα χέρια της.
Ύστερα είπε:
«Γιατί έβαλα τον φόβο μου πάνω από τη δική του ασφάλεια.»
Δεν είπα τίποτα.
«Και γιατί πίστεψα ότι μπορούσα να αποφασίζω για το παιδί σας χωρίς εσάς.»
Ήταν η πρώτη φορά που την άκουγα να μιλάει έτσι.
Δεν σήμαινε ότι όλα είχαν διορθωθεί.
Αλλά τουλάχιστον δεν προσπαθούσε να μας πείσει πως όσα συνέβησαν ήταν ασήμαντα.
Η επαφή αποκαταστάθηκε αργά, με σύντομες συναντήσεις και πάντα παρουσία μας.
Ο Ορέστης χρειαζόταν χρόνο.
Και του τον δώσαμε.
Ένα Σάββατο, σχεδόν έναν χρόνο αργότερα, καθόμουν στο πάτωμα του σαλονιού και τακτοποιούσα τα παιχνίδια του.
Η μικρή μπλε βαλίτσα στεκόταν στην ντουλάπα.
Ο Ορέστης την έβγαλε.
Τον κοίταξα.
«Τι τη θέλεις, αγάπη μου;»
«Θα πάμε εκδρομή με το σχολείο.»
«Α, ναι;»
«Και θέλω να βάλω μόνος μου τα πράγματά μου.»
Άνοιξε τη βαλίτσα και άρχισε να τακτοποιεί μια μπλούζα, ένα μπουφάν και το αγαπημένο του λούτρινο χταπόδι.
Τον παρατηρούσα.
Δεν έτρεμε πια όταν άκουγε τη λέξη «αποχωρισμός».
Δεν ρωτούσε κάθε πέντε λεπτά πότε θα επιστρέψω.
Είχε αρχίσει ξανά να εμπιστεύεται τον κόσμο.
Κάποια στιγμή σήκωσε το κεφάλι.
«Μαμά;»
«Ναι, αγάπη μου;»
«Θυμάσαι τότε που η γιαγιά με άφησε κάτω με τη βαλίτσα;»
Η καρδιά μου σφίχτηκε.
«Το θυμάμαι.»
«Τότε νόμιζα ότι φεύγω από το σπίτι.»
Κάθισα δίπλα του.
«Το ξέρω.»
«Και τώρα ξέρω κάτι.»
«Τι;»
Χαμογέλασε.
«Ότι όταν κάποιος μου λέει να περιμένω κάπου μόνος μου, μπορώ να πω όχι και να ζητήσω βοήθεια.»
Του χάιδεψα τα μαλλιά.
«Ακριβώς.»
Έπειτα πρόσθεσε κάτι που δεν περίμενα.
«Η κυρία Σοφία μού είπε τότε ότι η μαμά μου θα έρθει. Κι εγώ δεν την πίστεψα αμέσως.»
Κατάπια δύσκολα.
«Γιατί;»
«Επειδή η γιαγιά μου είχε πει ότι μπορεί να μη με θέλεις πια, αφού θέλεις να πηγαίνεις στη δουλειά.»
Ένιωσα τα μάτια μου να γεμίζουν δάκρυα.
Πήρα το πρόσωπό του ανάμεσα στις παλάμες μου.
«Ορέστη, θέλω να θυμάσαι κάτι. Δεν υπάρχει καμία δουλειά στον κόσμο που να μπορεί να αλλάξει το πόσο σε αγαπώ.»
Με κοίταξε σοβαρά.
«Το ξέρω τώρα.»
Και επέστρεψε στο πακετάρισμα.
Εκείνο το απόγευμα, όταν ο Δημήτρης γύρισε από το σούπερ μάρκετ, του τα είπα όλα.
Καθίσαμε στην κουζίνα και συμφωνήσαμε ότι δεν θα επιτρέπαμε ποτέ ξανά σε κανέναν να κάνει το παιδί μας να αισθανθεί πως πρέπει να κερδίσει την αγάπη μας.
Όσο στενή κι αν ήταν η συγγένεια.
Όσο πολλά κι αν είχε κάνει αυτός ο άνθρωπος για εμάς στο παρελθόν.
Λίγες ημέρες αργότερα, πήγα τον Ορέστη στο σχολείο για την εκδρομή.
Στεκόταν δίπλα στο λεωφορείο με την μπλε βαλίτσα του, γελούσε με τους συμμαθητές του και κρατούσε στο χέρι το χάρτινο σακουλάκι με τα κουλουράκια που του είχα ετοιμάσει.
Πριν ανέβει, γύρισε και μου φώναξε:
«Μαμά, μη στενοχωριέσαι! Θα γυρίσω!»
Γέλασα μέσα από τα δάκρυά μου.
«Το ξέρω, αγάπη μου! Να περάσεις υπέροχα!»
Τον είδα να ανεβαίνει στο λεωφορείο χωρίς φόβο.
Και τότε κατάλαβα κάτι που θα θυμάμαι σε όλη μου τη ζωή.
Εκείνο το πρωί η πεθερά μου είχε αφήσει τον γιο μου έξω από μια πολυκατοικία, πιστεύοντας ότι έτσι θα μου αποδείκνυε πως δεν μπορώ να είμαι ταυτόχρονα καλή μητέρα και εργαζόμενη γυναίκα.
Το μόνο που είχε καταφέρει ήταν να μας διδάξει πόσο σημαντικό είναι να μεγαλώνει ένα παιδί ξέροντας ότι η αγάπη δεν είναι δοκιμασία.
Και πως μια μητέρα μπορεί να ανοίγει την πόρτα και να φεύγει για τη δουλειά της, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι εγκαταλείπει το παιδί της.
Γιατί η μεγαλύτερη ασφάλεια δεν είναι να κρατάς κάποιον συνέχεια δίπλα σου.
Είναι να ξέρει πως, ακόμα κι όταν απομακρύνεστε, η αγάπη σας παραμένει εκεί.