Όταν η πεθερά μου σηκώθηκε από το τραπέζι των γονιών κρατώντας έναν λευκό φάκελο, νόμιζα πως ερχόταν να μας δώσει την ευχή της.
Είχαμε ήδη κόψει την τούρτα, οι θείες του Μάνου χόρευαν ένα συρτάκι δίπλα στην πίστα και ο φωτογράφος φώναζε στον κόσμο να πλησιάσει για μια ομαδική φωτογραφία.
Η κυρία Αλεξάνδρα, όμως, δεν χαμογελούσε.
Στάθηκε μπροστά μας, ακούμπησε τον φάκελο δίπλα στο ποτήρι μου και είπε αρκετά δυνατά ώστε να ακούσουν οι κοντινοί καλεσμένοι:
«Τώρα που γίνατε οικογένεια, καλό είναι να ξέρεις τι κόστισε στην οικογένειά μας ο άντρας που πήρες.»
Ο Μάνος πάγωσε.
«Μαμά, όχι τώρα.»
Εκείνη έκανε πως δεν τον άκουσε.
Άνοιξα τον φάκελο.
Μέσα υπήρχαν τρεις δακτυλογραφημένες σελίδες.
Παιδικός σταθμός.
Αγγλικά.
Φροντιστήριο.
Πανεπιστήμιο στη Θεσσαλονίκη.
Ενοίκια.
Βενζίνες.
Ρούχα.
Δίπλωμα οδήγησης.
Ακόμη και τα χρήματα που, σύμφωνα με εκείνη, είχε ξοδέψει για το πρώτο του κοστούμι όταν ήταν δεκαεννιά χρονών.
Στο τέλος υπήρχε ένα συνολικό ποσό γραμμένο με έντονα γράμματα:
128.460 ευρώ.
Σήκωσα το κεφάλι.
«Τι ακριβώς είναι αυτό;»
Η Αλεξάνδρα ίσιωσε το κόκκινο σακάκι της.
«Δεν ζητάω να τα δώσεις όλα τώρα. Αλλά ένας άνθρωπος πρέπει να ξέρει την αξία όσων παίρνει.»
Μερικοί καλεσμένοι χαμογέλασαν αμήχανα, πιστεύοντας ίσως ότι ήταν κάποιο κακόγουστο αστείο.
Εγώ κοίταξα τον Μάνο.
Δεν γελούσε.
Ούτε κι εγώ.
«Μαμά, τελείωσε», είπε μέσα από τα δόντια του.
«Γιατί; Ντρέπεσαι; Εγώ δεν ντρέπομαι. Δούλευα δύο δουλειές όταν ήσουν μικρός.»
Τότε σηκώθηκε ο άντρας της.
Ο Στέλιος.
Δεν ήταν ο πατέρας του Μάνου. Είχε παντρευτεί την Αλεξάνδρα όταν ο Μάνος ήταν έντεκα χρονών.
Ήταν ένας ήσυχος άνθρωπος, συνταξιούχος ηλεκτρολόγος, από εκείνους που σε οικογενειακά τραπέζια γεμίζουν τα ποτήρια των άλλων και μιλούν μόνο όταν έχουν κάτι συγκεκριμένο να πουν.
Εκείνο το βράδυ ζήτησε το μικρόφωνο από τον DJ.
Η Αλεξάνδρα γύρισε απότομα.
«Στέλιο, κάτσε κάτω.»
Εκείνος δεν κάθισε.
Πλησίασε.
Κοίταξε πρώτα εκείνη, μετά τις σελίδες στα χέρια μου.
Και είπε:
«Αλεξάνδρα, ξέχασες να αφαιρέσεις ένα ποσό.»
Η αίθουσα ησύχασε.
Ακόμη και η μουσική χαμήλωσε.
«Δεν είναι ώρα για τις εξυπνάδες σου», είπε εκείνη.
Ο Στέλιος άπλωσε το χέρι.
«Δώσε μου τον λογαριασμό.»
«Όχι.»
«Τότε θα τον πω απ’ έξω.»
Για πρώτη φορά από τότε που τη γνώριζα, είδα την Αλεξάνδρα να φοβάται πραγματικά.
Όχι να θυμώνει.
Να φοβάται.
Ο Μάνος το κατάλαβε κι αυτός.
«Ποιο ποσό;» ρώτησε.
Ο Στέλιος κοίταξε τον θετό του γιο.
«Τα λεφτά που πλήρωσε ο πατέρας σου όλα αυτά τα χρόνια.»
📌 Η στιγμή που άλλαξε όσα ξέραμε για αυτή την οικογένεια βρίσκεται στο πρώτο σχόλιο 👇
Ο Μάνος συνοφρυώθηκε.
«Ο πατέρας μου;»
Ο βιολογικός πατέρας του, ο Αντώνης, είχε πεθάνει πριν από εννέα χρόνια.
Ο Μάνος μιλούσε σπάνια γι’ αυτόν. Ήξερα μόνο ότι οι γονείς του είχαν χωρίσει όταν ήταν οκτώ και ότι, σύμφωνα με την Αλεξάνδρα, ο Αντώνης είχε εξαφανιστεί σχεδόν εντελώς από τη ζωή τους.
«Τι εννοείς;» ρώτησε ο Μάνος.
Η Αλεξάνδρα έκανε ένα βήμα προς τον Στέλιο.
«Φτάνει.»
Εκείνος δεν την κοίταξε καν.
«Εννοώ», συνέχισε, «ότι ο πατέρας σου έστελνε χρήματα κάθε μήνα. Μέχρι που πέθανε.»
Ο Μάνος γέλασε από αμηχανία.
«Αυτό δεν γίνεται.»
«Γίνεται.»
«Η μητέρα μου μου είπε ότι δεν πλήρωνε ούτε τη διατροφή.»
Ο Στέλιος κατέβασε το βλέμμα για ένα δευτερόλεπτο.
«Το ξέρω τι σου είπε.»
Η Αλεξάνδρα άρπαξε το μικρόφωνο.
«Δεν θα κάνουμε οικογενειακό δικαστήριο στον γάμο του παιδιού.»
Τότε ο Μάνος πήρε τις σελίδες από τα χέρια μου.
«Εσύ το ξεκίνησες.»
Ήταν η πρώτη φορά που τον άκουσα να μιλά στη μητέρα του μ’ αυτόν τον τόνο.
Εκείνη προσπάθησε να χαμογελάσει.
«Ένα αστείο ήταν. Ένας τρόπος να πω ότι μου κόστισες μια περιουσία.»
«Δεν φαίνεται σαν αστείο.»
Ο Μάνος χτύπησε με το δάχτυλο την τελευταία σελίδα.
«Έχει ημερομηνίες. Ποσά. Αποδείξεις. Τα μάζεψες όλα αυτά για αστείο;»
Δεν απάντησε.
Ο Στέλιος άφησε το μικρόφωνο στο τραπέζι.
«Έχω κάτι στο αυτοκίνητο.»
Η Αλεξάνδρα χλώμιασε.
«Στέλιο, αν φύγεις από αυτή την αίθουσα—»
Εκείνος την κοίταξε ήρεμα.
«Τριάντα ένα χρόνια κάνω αυτό που μου λες για να μην έχουμε φασαρίες. Απόψε φτάνει.»
Και έφυγε.
Τα επόμενα λεπτά ήταν από τα πιο παράξενα της ζωής μου.
Οι καλεσμένοι δεν ήξεραν αν έπρεπε να συνεχίσουν να τρώνε, να σηκωθούν ή να κάνουν πως δεν είχε συμβεί τίποτα.
Η μητέρα μου πλησίασε διακριτικά.
«Θες να πάμε λίγο έξω;»
Κούνησα αρνητικά το κεφάλι.
Δεν ήθελα να φύγω.
Γιατί η Αλεξάνδρα με κοιτούσε σαν να ήμουν υπεύθυνη για όλα.
«Εσύ τον έβαλες να το κάνει αυτό;» με ρώτησε.
«Δεν ήξερα καν ότι υπήρχε τέτοια ιστορία.»
«Από τότε που εμφανίστηκες, ο Μάνος άλλαξε.»
Ο Μάνος χτύπησε το χέρι του στο τραπέζι.
«Μη βάζεις τη Δανάη σ’ αυτό.»
Η μητέρα του στράφηκε προς εκείνον.
«Εγώ σε μεγάλωσα.»
«Κανείς δεν είπε το αντίθετο.»
«Κι αυτός;» είπε δείχνοντας προς την έξοδο. «Τώρα θα εμφανιστεί σαν σωτήρας;»
Ο Στέλιος επέστρεψε κρατώντας ένα παλιό γκρι ντοσιέ.
Το έβαλε μπροστά στον Μάνο.
Μέσα υπήρχαν φωτοτυπίες τραπεζικών καταθέσεων.
Η πρώτη ήταν από το 1999.
Η τελευταία λίγους μήνες πριν πεθάνει ο Αντώνης.
Σχεδόν κάθε μήνα υπήρχε μια κατάθεση.
Άλλοτε 400 ευρώ, άλλοτε 500, παλιότερα αντίστοιχα ποσά σε δραχμές.
Σε μερικές αιτιολογίες έγραφε:
«Για Μάνο.»
Σε άλλες:
«Σχολείο.»
«Αγγλικά.»
«Πανεπιστήμιο.»
Ο Μάνος γύριζε τις σελίδες όλο και πιο γρήγορα.
«Από πού τα έχεις αυτά;»
Ο Στέλιος κοίταξε την Αλεξάνδρα.
«Από το συρτάρι της.»
Εκείνη πετάχτηκε.
«Έψαχνες τα πράγματά μου;»
«Όχι. Τα βρήκα πριν από δώδεκα χρόνια όταν ψάχναμε ένα συμβόλαιο. Μου είπες ότι ο Αντώνης πλήρωνε μόνο μετά από απειλές δικηγόρων.»
«Και αυτό ακριβώς γινόταν.»
Ο Στέλιος κούνησε αργά το κεφάλι.
«Δεν ήταν μόνο αυτά.»
Άνοιξε μια μικρή τσέπη στο τέλος του ντοσιέ.
Έβγαλε τέσσερις παλιούς φακέλους.
Πάνω έγραφαν με το χέρι:
Για τον Μάνο.
Ο Μάνος άνοιξε τον πρώτο.
Μέσα υπήρχε ένα γράμμα.
Το διάβασε σιωπηλά.
Το πρόσωπό του άλλαξε.
«Τι γράφει;» τον ρώτησα χαμηλόφωνα.
Δεν απάντησε αμέσως.
Μετά μου έδωσε το χαρτί.
Ο Αντώνης έγραφε ότι είχε προσπαθήσει να δει τον γιο του δύο φορές εκείνον τον μήνα αλλά η Αλεξάνδρα δεν του είχε ανοίξει.
Έγραφε επίσης:
«Δεν θέλω να σε βάζω στη μέση. Όταν μεγαλώσεις, θα σου εξηγήσω. Να ξέρεις μόνο ότι δεν σε ξέχασα.»
Το γράμμα είχε ημερομηνία 2002.
Ο Μάνος τότε ήταν δεκατριών.
Άνοιξε δεύτερο.
Μετά τρίτο.
Και τέταρτο.
Κανένα δεν είχε ανοιχτεί.
Η Αλεξάνδρα σταύρωσε τα χέρια.
«Δεν ξέρεις τι άνθρωπος ήταν.»
Ο Μάνος σηκώθηκε.
«Όχι. Δεν ξέρω.»
Η φωνή του ήταν χαμηλή.
«Γιατί φρόντισες να μην ξέρω.»
«Σε προστάτευα.»
«Από τι;»
Δεν απάντησε.
Ο Στέλιος τράβηξε μια καρέκλα και κάθισε.
Ξαφνικά έδειχνε κουρασμένος.
«Υπάρχει κι άλλο.»
Η Αλεξάνδρα γύρισε προς το μέρος του.
«Αν τολμήσεις—»
Ο Μάνος την έκοψε.
«Τι άλλο;»
Ο Στέλιος κοίταξε εμένα, σαν να αναρωτιόταν αν έπρεπε να συνεχίσει μπροστά σε όλους.
Τελικά είπε:
«Τα λεφτά για το πρώτο σου σπίτι στη Θεσσαλονίκη δεν τα έβαλε η μητέρα σου.»
Ο Μάνος ανοιγόκλεισε τα μάτια.
«Τι;»
«Τα έβαλε ο Αντώνης.»
«Μου είπε ότι πούλησε χρυσαφικά της γιαγιάς.»
Η Αλεξάνδρα σηκώθηκε.
«Και τι αλλάζει; Τα χρήματα πέρασαν από τα χέρια μου. Εγώ κανόνιζα τα πάντα.»
Ο Μάνος την κοιτούσε σαν να έβλεπε ξένο άνθρωπο.
«Πόσα;»
Ο Στέλιος απάντησε:
«Δεκαοκτώ χιλιάδες ευρώ.»
Ο Μάνος ξανακοίταξε τον περίφημο λογαριασμό της μητέρας του.
Στη δεύτερη σελίδα υπήρχε η γραμμή:
«Ενοίκια και έξοδα φοιτητικής κατοικίας: 21.300 €.»
Γέλασε πικρά.
«Δηλαδή μου χρεώνεις λεφτά που έδωσε εκείνος;»
«Δεν σε χρεώνω πραγματικά!» φώναξε η Αλεξάνδρα. «Ήθελα να καταλάβει η γυναίκα σου πόσα έχω κάνει για σένα.»
Εκεί γύρισε προς εμένα.
«Γιατί με κοιτάς έτσι; Μια μάνα θυσιάζεται και μετά έρχεται μια άλλη γυναίκα και παίρνει έτοιμο έναν άντρα.»
Δεν κατάφερα να κρατηθώ.
«Δεν παντρεύτηκα επένδυση, κυρία Αλεξάνδρα. Παντρεύτηκα άνθρωπο.»
Ορισμένοι καλεσμένοι χειροκρότησαν αυθόρμητα.
Αυτό ήταν το χειρότερο δυνατό πράγμα.
Η Αλεξάνδρα κοκκίνισε.
«Μη με κάνετε θέαμα!»
Η αδερφή του Μάνου, η Εύα, που μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχε μιλήσει, πλησίασε.
«Μαμά, εσύ σηκώθηκες με τρεις σελίδες λογαριασμό στον γάμο του.»
Η Αλεξάνδρα γύρισε αγριεμένη.
«Κι εσύ τώρα εναντίον μου;»
Η Εύα έδειξε τα γράμματα.
«Υπάρχουν και δικά μου;»
Κανείς δεν μίλησε.
Η ερώτηση έπεσε σαν πέτρα.
Η Αλεξάνδρα κοίταξε τον Στέλιο.
Εκείνος απέφυγε το βλέμμα της Εύας.
«Στέλιο;»
«Δεν ξέρω.»
Η Αλεξάνδρα άρπαξε την τσάντα της.
«Φεύγω.»
Ο Μάνος στάθηκε μπροστά της.
«Όχι ακόμα.»
«Κάνε στην άκρη.»
«Γιατί δεν μου έδωσες τα γράμματα;»
«Γιατί ήσουν παιδί.»
«Και στα είκοσι;»
Σιωπή.
«Στα είκοσι πέντε;»
Σιωπή.
«Στα τριάντα;»
Η μητέρα του κοίταξε προς τα τραπέζια.
«Ο πατέρας σου ερχόταν όταν τον βόλευε. Έστελνε χρήματα και πίστευε ότι αυτό τον έκανε πατέρα.»
«Του επέτρεπες να με βλέπει;»
«Δεν ήταν τόσο απλό.»
«Ναι ή όχι;»
Η Αλεξάνδρα πήρε βαθιά ανάσα.
«Όχι πάντα.»
Ο Μάνος έκλεισε τα μάτια.
Εγώ άγγιξα το χέρι του.
«Γιατί;»
Τότε συνέβη κάτι που κανείς μας δεν περίμενε.
Ο Στέλιος άρχισε να κλαίει.
Ήσυχα.
Χωρίς λυγμούς.
Έβαλε τα γυαλιά του στο τραπέζι και σκούπισε τα μάτια του.
«Γιατί φοβόταν ότι θα σε χάσει.»
Η Αλεξάνδρα γύρισε.
«Μη μιλάς εκ μέρους μου.»
«Τριάντα ένα χρόνια μιλάω λιγότερο απ’ όσο έπρεπε.»
Ο Στέλιος κοίταξε τον Μάνο.
«Η μητέρα σου φοβόταν ότι αν ξαναδεθείς με τον πατέρα σου, θα θελήσεις να μείνεις μαζί του. Κι όταν παντρευτήκαμε, τα πράγματα έγιναν χειρότερα.»
Ο Μάνος τον κοιτούσε.
«Το ήξερες;»
Η ερώτηση πόνεσε περισσότερο από όλες.
Ο Στέλιος έγνεψε.
«Όχι στην αρχή. Μετά, ναι.»
«Και δεν είπες τίποτα.»
«Όχι.»
«Γιατί;»
Ο Στέλιος πήρε μια ανάσα.
«Γιατί ήμουν δειλός.»
Η αίθουσα είχε μείνει τελείως σιωπηλή.
«Σ’ αγαπούσα σαν γιο μου», συνέχισε. «Και φοβόμουν ότι, αν άνοιγα αυτή την ιστορία, θα διαλυόταν το σπίτι μας. Έπεισα τον εαυτό μου ότι δεν ήταν δική μου δουλειά.»
Ο Μάνος έδειξε τα γράμματα.
«Αυτά ήταν δική μου δουλειά.»
«Το ξέρω.»
Η Αλεξάνδρα κάθισε ξανά.
Όλος ο θυμός της είχε φύγει.
Για πρώτη φορά έδειχνε απλώς ηλικιωμένη.
Κουρασμένη.
«Ο Αντώνης δεν ήταν άγιος», είπε.
«Δεν είπα ότι ήταν», απάντησε ο Μάνος. «Αλλά μου στέρησες το δικαίωμα να αποφασίσω μόνος μου τι ήταν.»
Κανείς δεν είχε απάντηση σ’ αυτό.
Τελικά ο Μάνος δίπλωσε τον λογαριασμό της και τον έβαλε μέσα στον φάκελο.
Η μητέρα του τον κοιτούσε.
«Τι θα κάνεις τώρα;»
Εκείνος χαμογέλασε θλιμμένα.
«Τον υπολογισμό.»
Πήρε ένα στυλό από το τραπέζι των ευχών.
Στο κάτω μέρος της τελευταίας σελίδας έγραψε:
128.460 €
Από κάτω:
− χρήματα πατέρα
Μετά σταμάτησε.
«Πόσα συνολικά;»
Ο Στέλιος έβγαλε από το ντοσιέ άλλη μία σελίδα.
«Τα είχα προσθέσει.»
Η Αλεξάνδρα τον κοίταξε απελπισμένη.
Ο Στέλιος είπε:
«Με τις καταθέσεις που έχω αποδείξεις… περίπου εκατόν σαράντα τρεις χιλιάδες.»
Ακούστηκε ένα μουρμουρητό στα τραπέζια.
Ο Μάνος κοίταξε το ποσό της μητέρας του.
128.460 ευρώ.
Μετά το ποσό που είχε πληρώσει ο πατέρας του.
Περίπου 143.000.
Σήκωσε το στυλό.
«Άρα, σύμφωνα με τον λογαριασμό σου…»
Η Αλεξάνδρα ψιθύρισε:
«Μάνο, μην το κάνεις.»
Εκείνος έγραψε:
Υπόλοιπο: −14.540 €
Μετά της έδωσε τη σελίδα.
«Τελικά, μάλλον μου χρωστάς εσύ.»
Κάποιος γέλασε στο βάθος.
Ο Μάνος γύρισε αμέσως.
«Δεν είναι αστείο.»
Και η αίθουσα σώπασε ξανά.
Η μητέρα του κοιτούσε τη σελίδα.
«Θες χρήματα;»
«Όχι.»
«Τότε τι θέλεις;»
Ο Μάνος έδειξε τους φακέλους.
«Την αλήθεια.»
Και τότε η Εύα ρώτησε κάτι που άλλαξε πάλι την ατμόσφαιρα.
«Γιατί τα κράτησες;»
Η Αλεξάνδρα σήκωσε το βλέμμα.
«Ποια;»
«Τα γράμματα.»
Η Εύα πλησίασε.
«Αν ήθελες πραγματικά να εξαφανίσεις τον πατέρα του από τη ζωή του, θα τα είχες πετάξει. Γιατί τα φύλαγες τόσα χρόνια;»
Η Αλεξάνδρα κοίταξε τους φακέλους.
Για αρκετή ώρα δεν μιλούσε.
Μετά είπε σχεδόν ψιθυριστά:
«Γιατί κάθε φορά που πήγαινα να τα πετάξω… σκεφτόμουν ότι μια μέρα ίσως με ρωτούσε.»
Ο Μάνος την κοίταξε.
«Και τι θα έκανες τότε;»
Τα μάτια της γέμισαν δάκρυα.
«Δεν ξέρω.»
Αυτή ήταν η πρώτη ειλικρινής απάντηση που της άκουσα εκείνο το βράδυ.
Η μουσική δεν ξανάρχισε αμέσως.
Οι καλεσμένοι μιλούσαν χαμηλόφωνα.
Η μητέρα μου πήγε στο μπαρ και ζήτησε νερό για όλους.
Ο πατέρας μου έπιασε τον DJ από τον ώμο και του είπε να περιμένει.
Ύστερα από λίγα λεπτά, η Αλεξάνδρα σηκώθηκε.
Πλησίασε εμένα.
Νόμιζα ότι θα ζητούσε συγγνώμη.
Δεν το έκανε.
Μου είπε μόνο:
«Να μην τον κάνεις ποτέ να διαλέξει ανάμεσα σε σένα και στην οικογένειά του.»
Την κοίταξα.
«Αυτό ακριβώς κάνατε εσείς στον πατέρα του.»
Έσκυψε το κεφάλι.
Και έφυγε.
Ο Στέλιος έμεινε.
Όταν πλησίασε ο Μάνος, δεν προσπάθησε να δικαιολογηθεί.
«Θα καταλάβω αν δεν θέλεις να με ξαναδείς.»
Ο Μάνος ήταν σιωπηλός για λίγο.
«Εσύ με πήγες πρώτη φορά γήπεδο;»
Ο Στέλιος ξαφνιάστηκε.
«Ναι.»
«Εσύ ήσουν στο νοσοκομείο όταν έσπασα το χέρι μου;»
«Ναι.»
«Εσύ ήρθες στη Θεσσαλονίκη όταν χάλασε το αυτοκίνητό μου μέσα στη νύχτα;»
Ο Στέλιος έγνεψε.
Ο Μάνος πήρε βαθιά ανάσα.
«Τότε είσαι οικογένειά μου. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είμαι θυμωμένος.»
Ο Στέλιος χαμογέλασε με δάκρυα.
«Δίκαιο.»
Ο γάμος μας συνεχίστηκε.
Όχι όπως τον είχαμε φανταστεί.
Αλλά συνεχίστηκε.
Μισή ώρα αργότερα ο DJ έβαλε ξανά μουσική.
Η θεία Κατερίνα τράβηξε τον πατέρα μου στην πίστα.
Η Εύα ήπιε δύο ποτήρια κρασί σχεδόν μονορούφι.
Ο Μάνος κι εγώ καθίσαμε για λίγο μόνοι έξω, στην αυλή του κτήματος.
Από μακριά ακουγόταν ένα παλιό λαϊκό τραγούδι.
Εκείνος κρατούσε ακόμα τα γράμματα.
«Νιώθω ηλίθιος», μου είπε.
«Γιατί;»
«Όταν πέθανε ο πατέρας μου, πήγα στην κηδεία περισσότερο από υποχρέωση. Πίστευα ότι δεν ενδιαφέρθηκε ποτέ.»
Τον έπιασα από το χέρι.
«Δεν μπορούσες να ξέρεις.»
Κοίταξε τους φακέλους.
«Τώρα πρέπει να μάθω ποιος ήταν πραγματικά.»
Τρεις εβδομάδες μετά τον γάμο πήγαμε μαζί στην Καλαμάτα, όπου ζούσε η αδερφή του Αντώνη.
Η θεία Ρένα μάς έφερε ένα χαρτόκουτο.
Μέσα υπήρχαν φωτογραφίες, αποδείξεις, αντίγραφα επιστολών και ένα παλιό κινητό.
Μάθαμε πράγματα που δεν άρεσαν στον Μάνο.
Ο πατέρας του είχε κάνει λάθη.
Είχε φύγει κάποτε για μήνες στο εξωτερικό για δουλειά χωρίς να ενημερώσει κανέναν.
Είχε χάσει δύο προγραμματισμένες επισκέψεις.
Είχε καβγαδίσει άσχημα με την Αλεξάνδρα.
Δεν ήταν ο αδικημένος άγιος που ίσως θα ήταν ευκολότερο να φανταστούμε.
Αλλά δεν ήταν ούτε ο αδιάφορος πατέρας που είχε περιγράψει εκείνη.
Ήταν απλώς άνθρωπος.
Με λάθη.
Με ενοχές.
Και, όπως φαινόταν από δεκάδες γράμματα, με μια επίμονη προσπάθεια να μη χάσει εντελώς τον γιο του.
Η σχέση του Μάνου με τη μητέρα του δεν διορθώθηκε γρήγορα.
Για μήνες μιλούσαν μόνο για πρακτικά θέματα.
Ύστερα άρχισαν να πίνουν έναν καφέ κάθε δεύτερη Κυριακή.
Χωρίς εμένα.
Χωρίς τον Στέλιο.
Μόνο οι δυο τους.
Έναν χρόνο αργότερα, στην πρώτη επέτειο του γάμου μας, λάβαμε από την Αλεξάνδρα έναν φάκελο.
Ο Μάνος τον άνοιξε επιφυλακτικά.
Μέσα δεν υπήρχε λογαριασμός.
Υπήρχε ένα παλιό παιδικό βιβλιάριο τραπέζης στο όνομά του.
Και ένα χαρτί.
Η Αλεξάνδρα είχε γράψει μόνο:
«Υπήρξε ένα ποσό που πραγματικά ξέχασα να αφαιρέσω. Όλα όσα μου έδωσες εσύ χωρίς να σου τα ζητήσω ποτέ.»
Ο Μάνος διάβασε τη φράση δύο φορές.
Στο βιβλιάριο υπήρχαν λίγες χιλιάδες ευρώ που είχαν απομείνει από τις τελευταίες καταθέσεις του πατέρα του.
Η Αλεξάνδρα δεν τα είχε αγγίξει.
Ο Μάνος δεν κράτησε τα χρήματα.
Τα έβαλε σε έναν λογαριασμό για την κόρη μας, που είχε γεννηθεί δύο μήνες νωρίτερα.
Στην αιτιολογία της πρώτης κατάθεσης έγραψε:
«Για να μη γίνει ποτέ η αγάπη λογαριασμός.»
Και όταν η μικρή μας μεγαλώσει, αυτή είναι η μόνη ιστορία για χρήματα και οικογένεια που σκοπεύουμε να της μάθουμε.