Όταν η πεθερά μου μπήκε στην εκκλησία κρατώντας από το μπράτσο μια άγνωστη γυναίκα, κανείς δεν έδωσε σημασία στην αρχή.
Η βάφτιση είχε ήδη καθυστερήσει σχεδόν είκοσι λεπτά, ο μικρός μας είχε αρχίσει να γκρινιάζει στην αγκαλιά της νονάς του και ο παπάς κοιτούσε διακριτικά το ρολόι του. Έξω από τον Άγιο Νικόλαο, σε μια μικρή γειτονιά της Λάρισας, οι συγγενείς είχαν γεμίσει τα σκαλιά με κουτιά από μαρτυρικά, σακούλες με μπομπονιέρες και κινητά έτοιμα για φωτογραφίες.
Εγώ στεκόμουν δίπλα στον άντρα μου, τον Αντώνη, και προσπαθούσα να μη δείχνω πόσο εκνευρισμένη ήμουν.
— Η μητέρα σου θα αργήσει κι άλλο; τον ρώτησα χαμηλόφωνα.
— Μου είπε ότι έρχεται, απάντησε χωρίς να με κοιτάξει.
Αυτό μόνο.
«Έρχεται».
Δεν ήξερα τότε ότι δεν εννοούσε μόνη της.
Η κυρία που μπήκε μαζί με την πεθερά μου ήταν γύρω στα τριάντα πέντε, ίσως λίγο μεγαλύτερη από μένα. Ψηλή, με ίσια καστανά μαλλιά, λευκό σακάκι και ένα σκούρο πράσινο φόρεμα που έδειχνε ακριβό χωρίς να είναι κραυγαλέο. Δεν χαμογελούσε. Δεν κοιτούσε γύρω της. Κοιτούσε μόνο τον Αντώνη.
Και ο Αντώνης, μόλις την είδε, σταμάτησε να αναπνέει για ένα δευτερόλεπτο.
Το ένιωσα πριν καν γυρίσω προς το μέρος του.
Το χέρι του, που ακουμπούσε στη μέση μου, τραβήχτηκε.
— Ποια είναι; ψιθύρισα.
Δεν απάντησε.
Η πεθερά μου, η Ευγενία, προχώρησε μέχρι το κέντρο της εκκλησίας λες και πήγαινε σε σκηνή θεάτρου.
— Αφού σήμερα είναι οικογενειακή μέρα, είπε δυνατά, καλό είναι να είναι εδώ και όσοι ανήκουν πραγματικά στην οικογένεια.
Η φράση της έπεσε σαν ποτήρι που σπάει σε ήσυχο δωμάτιο.
Η μητέρα μου, η Άννα, γύρισε πρώτη.
Ο πατέρας μου κατέβασε αργά το κινητό του.
Η αδελφή μου με κοίταξε σαν να με ρωτούσε αν ήξερα κάτι.
Εγώ δεν ήξερα τίποτα.
— Μαμά, τι κάνεις; είπε ο Αντώνης.
Ήταν η πρώτη φορά που τον άκουγα να μιλάει έτσι στη μητέρα του. Όχι δυνατά. Αλλά φοβισμένα.
Η Ευγενία χαμογέλασε.
— Εγώ; Τίποτα. Απλώς βαρέθηκα τα ψέματα.
Έπειτα έδειξε την άγνωστη γυναίκα.
— Αυτή είναι η Ελένη. Η γυναίκα του γιου μου.
Κάποιος πίσω μου ξεφύσηξε.
Η νονά πάγωσε με το παιδί στην αγκαλιά.
Εγώ κοίταξα τον Αντώνη.
Δεν έκλαψα. Δεν φώναξα. Δεν ρώτησα καν.
Το μυαλό μου είχε κολλήσει στη μία λέξη.
Γυναίκα.
— Τι σημαίνει αυτό; τον ρώτησα.
— Μαρίνα, δεν είναι όπως ακούγεται.
Ήταν ίσως η χειρότερη απάντηση που θα μπορούσε να δώσει.
Η Ευγενία ανασήκωσε το πηγούνι.
— Είναι ακριβώς όπως ακούγεται.
Και τότε συνέβη κάτι που κανείς δεν περίμενε.
Η μητέρα μου, που στεκόταν δίπλα μου, κοίταξε την Ελένη καλύτερα.
Το πρόσωπό της άδειασε.
Το χρώμα έφυγε από τα χείλη της.
Έκανε ένα μικρό βήμα πίσω και ακούμπησε το χέρι της σε ένα στασίδι.
— Εσύ; ψιθύρισε.
Η Ελένη γύρισε προς το μέρος της.
Και για πρώτη φορά άλλαξε έκφραση.
— Κυρία Άννα;
Ο Αντώνης με κοίταξε.
Η πεθερά μου κοίταξε τη μητέρα μου.
Εγώ ένιωσα το στομάχι μου να σφίγγεται.
📖 Η συνέχεια κρύβει κάτι που κανείς στην αυλή δεν περίμενε — θα τη βρεις στο πρώτο σχόλιο 👇
— Γνωρίζεστε; ρώτησα.
Η μητέρα μου δεν απάντησε.
Μόνο είπε:
— Τι κάνεις εσύ εδώ;
Η Ευγενία γέλασε ειρωνικά.
— Να λοιπόν. Τελικά κάποιοι ξέρουν περισσότερα απ’ όσα λένε.
Ο παπάς μας ζήτησε ήρεμα να βγούμε για λίγα λεπτά έξω, μέχρι να ξεκαθαριστεί η κατάσταση. Δεν τον κατηγορούσα. Μισή εκκλησία είχε ήδη αρχίσει να ψιθυρίζει.
Βγήκαμε στην πλαϊνή αυλή.
Ο Αντώνης περπατούσε πάνω κάτω.
Η Ελένη στεκόταν μόνη της κοντά σε μια νεραντζιά.
Η μητέρα μου δεν την πλησίαζε.
— Θέλω κάποιος να μου πει τώρα τι συμβαίνει, είπα.
Η Ευγενία ήταν σχεδόν ικανοποιημένη.
— Ο άντρας σου παντρεύτηκε πριν σε γνωρίσει.
— Το ήξερα αυτό.
Όλοι πάγωσαν.
Η Ευγενία συνοφρυώθηκε.
— Το ήξερες;
— Ήξερα ότι είχε κάνει έναν πολιτικό γάμο όταν ήταν είκοσι τεσσάρων. Μου είπε ότι είχε τελειώσει.
Γύρισα προς τον Αντώνη.
— Μου είπες ότι είχες πάρει διαζύγιο.
Ο Αντώνης έβαλε τα χέρια στις τσέπες.
— Ναι.
— Έχεις;
Σιωπή.
— Αντώνη.
— Θεωρούσα ότι είχε ολοκληρωθεί.
Γέλασα από νεύρα.
— Δεν υπάρχει «θεωρούσα» σε ένα διαζύγιο.
Η Ελένη μίλησε τότε για πρώτη φορά.
— Το διαζύγιο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.
Ένιωσα το σώμα μου να παγώνει.
— Γιατί;
Η Ελένη κοίταξε τον Αντώνη.
— Γιατί εξαφανίστηκε πριν υπογράψει το τελευταίο έγγραφο.
Η Ευγενία σταύρωσε τα χέρια.
— Να η αλήθεια.
Αλλά η Ελένη γύρισε απότομα προς το μέρος της.
— Όχι. Δεν είναι αυτή όλη η αλήθεια.
Η Ευγενία έχασε για μια στιγμή το χαμόγελο.
Η μητέρα μου έδειχνε όλο και πιο ανήσυχη.
Κι εγώ δεν καταλάβαινα γιατί η δική μου μητέρα έμοιαζε να φοβάται περισσότερο από τον άντρα μου.
— Μαμά, ρώτησα, από πού τη γνωρίζεις;
Η Άννα με κοίταξε σαν να ήθελε να μου πει ψέματα αλλά δεν είχε πια χώρο να το κάνει.
— Ερχόταν παλιά στο λογιστικό γραφείο όπου δούλευα.
Η Ελένη κούνησε αργά το κεφάλι.
— Όχι απλώς ερχόμουν.
Η μητέρα μου έκλεισε τα μάτια για ένα δευτερόλεπτο.
— Ελένη, όχι εδώ.
— Εδώ είναι ακριβώς το σωστό μέρος, είπε εκείνη.
Ο πατέρας μου πλησίασε.
— Άννα, τι συμβαίνει;
Η μητέρα μου δεν του απάντησε.
Η Ελένη άνοιξε την τσάντα της.
Για μια στιγμή νόμιζα πως θα έβγαζε κάποιο χαρτί γάμου.
Αντί γι’ αυτό έβγαλε έναν παλιό καφέ φάκελο.
Στην πάνω δεξιά γωνία υπήρχε σφραγίδα από λογιστικό γραφείο.
Το γραφείο όπου εργαζόταν η μητέρα μου πριν από σχεδόν δώδεκα χρόνια.
— Αυτό το κρατάω από το 2014, είπε η Ελένη.
Η μητέρα μου ψιθύρισε:
— Δεν έπρεπε να το έχεις.
— Το ξέρω. Εσείς μου είχατε πει να το καταστρέψω.
Ο πατέρας μου γύρισε προς τη μητέρα μου.
— Τι να καταστρέψει;
Η Ελένη άνοιξε τον φάκελο.
Μέσα υπήρχαν αντίγραφα εγγράφων, αποδείξεις και δύο φωτοτυπίες ταυτότητας.
Μία του Αντώνη.
Και μία ενός άντρα που δεν γνώριζα.
Η Ελένη κοίταξε εμένα.
— Όταν παντρεύτηκα τον Αντώνη, ήμασταν και οι δύο πολύ νέοι. Ο γάμος κράτησε λιγότερο από έναν χρόνο. Δεν υπήρχε παιδί, δεν υπήρχε περιουσία, τίποτα. Συμφωνήσαμε να χωρίσουμε ήρεμα.
— Τότε γιατί δεν έγινε; ρώτησα.
— Γιατί κάποιος δεν ήθελε να γίνει.
Κοίταξε την Ευγενία.
Η πεθερά μου χαμογέλασε νευρικά.
— Μη λες ανοησίες.
— Εσείς πήρατε τα χαρτιά από το σπίτι του.
Η Ευγενία άνοιξε το στόμα της.
— Δεν ξέρεις τι λες.
— Ξέρω πολύ καλά.
Η Ελένη άνοιξε ένα αντίγραφο τραπεζικής κίνησης.
— Και μετά πληρώσατε έναν μεσάζοντα για να καθυστερήσει τη διαδικασία.
— Αυτό είναι γελοίο, είπε η Ευγενία.
Η μητέρα μου έβγαλε έναν ήχο, κάτι ανάμεσα σε αναστεναγμό και λυγμό.
Όλοι στράφηκαν προς εκείνη.
— Σταμάτα, Ευγενία, είπε.
Η πεθερά μου την κοίταξε.
— Εσύ μη μιλάς.
Τότε κατάλαβα πως δεν ήταν δύο γυναίκες που γνωρίζονταν τυχαία.
Ήταν δύο γυναίκες που είχαν κοινό μυστικό.
— Τι κάνατε; ρώτησα τη μητέρα μου.
Η Άννα είχε δάκρυα στα μάτια.
— Εγώ δεν ήξερα στην αρχή τι ήταν.
— Τι;
— Η Ευγενία είχε έρθει στο γραφείο.
Η πεθερά μου φώναξε:
— Άννα!
— Αρκετά! είπε η μητέρα μου.
Δεν την είχα ξανακούσει ποτέ να υψώνει έτσι τη φωνή της.
— Δώδεκα χρόνια είναι αρκετά.
Ο πατέρας μου έμεινε ακίνητος.
Η μητέρα μου συνέχισε.
Η Ευγενία είχε πάει τότε στο γραφείο όπου δούλευε η Άννα, επειδή ένας συνεργάτης τους αναλάμβανε και κάποιες οικονομικές διαδικασίες για πελάτες. Της είχε ζητήσει να βρει τρόπο να «παγώσει» έναν φάκελο διαζυγίου προσωρινά.
Όχι για πάντα.
Έτσι τουλάχιστον είχε πει.
Η δικαιολογία ήταν ότι ο Αντώνης περνούσε δύσκολη περίοδο και ότι η οικογένεια φοβόταν πως θα ξαναπαντρευόταν αμέσως μια κοπέλα που θεωρούσαν «ακατάλληλη».
— Ποια κοπέλα; ρώτησα.
Η μητέρα μου κατέβασε το βλέμμα.
Η Ελένη απάντησε.
— Εσένα.
Ένιωσα να χάνεται ο ήχος γύρω μου.
— Εγώ δεν τον γνώριζα τότε.
— Όχι, είπε η μητέρα μου. Δεν σε γνώριζε. Αλλά εγώ τον γνώριζα.
Την κοίταξα χωρίς να καταλαβαίνω.
Ο πατέρας μου είπε:
— Τι εννοείς;
Η μητέρα μου κρατούσε τα χέρια της σφιχτά.
— Ο Αντώνης είχε έρθει στο γραφείο λίγους μήνες πριν γνωριστείτε. Για μια φορολογική υπόθεση της μητέρας του.
Ο Αντώνης την κοίταξε.
— Δεν το θυμάμαι.
— Εγώ σε θυμάμαι.
Έπειτα στράφηκε σε μένα.
— Και όταν έναν χρόνο αργότερα μου είπες ότι βγαίνεις μαζί του, αναγνώρισα το όνομα.
— Και δεν μου είπες τίποτα;
— Ντράπηκα.
Η Ευγενία γέλασε πικρά.
— Μη μας παριστάνεις τώρα την αθώα.
Η Άννα την κοίταξε.
— Εγώ έκανα το λάθος να σε βοηθήσω μία φορά. Εσύ συνέχισες.
Η Ελένη μας εξήγησε ότι όταν κατάλαβε πως η διαδικασία είχε μπλοκάρει περίεργα, πήγε η ίδια στο γραφείο. Εκεί γνώρισε τη μητέρα μου.
Η Άννα τότε είχε ήδη καταλάβει ότι κάτι δεν πήγαινε καλά.
Βρήκε αντίγραφα πληρωμών.
Βρήκε σημειώσεις.
Και συνειδητοποίησε ότι η Ευγενία δεν προσπαθούσε να «προστατεύσει» τον γιο της.
Προσπαθούσε να διατηρεί νομικά δεμένη τη ζωή του.
— Γιατί; ρώτησα.
Η Ελένη απάντησε:
— Για ένα σπίτι.
Η Ευγενία έκλεισε τα μάτια.
Το σπίτι.
Η παλιά μονοκατοικία στον Βόλο, που ο Αντώνης είχε κληρονομήσει από τον παππού του.
Η Ευγενία μου είχε πει δεκάδες φορές ότι «ανήκει στην οικογένεια» και ότι κάποια μέρα θα έπρεπε να περάσει στον εγγονό της.
Ο Αντώνης κοίταξε τη μητέρα του.
— Τι σχέση έχει το σπίτι;
Η Ελένη έβγαλε άλλο ένα χαρτί.
— Ο παππούς σου είχε αφήσει όρο στη διαθήκη. Αν παντρευόσουν ξανά πριν τα τριάντα πέντε, χωρίς να έχει λυθεί ο πρώτος γάμος κανονικά, το ακίνητο μπορούσε να αμφισβητηθεί από τους υπόλοιπους κληρονόμους.
Ο Αντώνης την κοίταξε σαν να είχε δεχτεί χτύπημα.
— Η μάνα μου το ήξερε;
— Ναι.
Η Ευγενία φώναξε:
— Προσπαθούσα να σώσω ό,τι ήταν δικό σου!
— Με κρατούσες παντρεμένο κρυφά;
— Εσύ τότε δεν ήξερες τι έκανες!
— Ήμουν ενήλικος!
Η φωνή του ακούστηκε μέχρι τον δρόμο.
Για πρώτη φορά, όμως, δεν με ένοιαζε ο καβγάς τους.
Με ένοιαζε κάτι άλλο.
Γύρισα στην Ελένη.
— Γιατί ήρθες σήμερα;
Η Ελένη δεν απάντησε αμέσως.
Κοίταξε τη μητέρα μου.
— Γιατί χθες βράδυ με πήρε τηλέφωνο η κυρία Ευγενία.
Η πεθερά μου την κοίταξε απότομα.
— Μου είπε ότι ο Αντώνης βάφτιζε σήμερα το παιδί του. Και ότι, αν εμφανιζόμουν και έλεγα μπροστά σε όλους πως είμαι ακόμη νόμιμη σύζυγός του, θα τελείωνε επιτέλους αυτό που αποκαλούσε «λάθος γάμο».
Με κοίταξε.
— Εννοούσε εσένα.
Ο Αντώνης έπιασε το κεφάλι του.
Η Ευγενία μίλησε γρήγορα:
— Δεν είπα ακριβώς έτσι—
— Μου προσφέρατε πέντε χιλιάδες ευρώ.
Κανείς δεν μίλησε.
Η Ελένη συνέχισε:
— Δεν τα πήρα. Ήρθα γιατί ήθελα να δω μέχρι πού θα φτάσετε.
Η πεθερά μου είχε χάσει πια κάθε χρώμα.
Αλλά τότε η Ελένη είπε κάτι ακόμα.
— Και γιατί ήθελα να δώσω αυτά στη Μαρίνα.
Μου έδωσε τον φάκελο.
Μέσα υπήρχε ένα πρόσφατο έγγραφο από δικηγόρο.
Το διαζύγιο μπορούσε να ολοκληρωθεί άμεσα, γιατί πλέον υπήρχαν όλα τα απαραίτητα στοιχεία και η πολυετής διάσταση αποδεικνυόταν.
— Τα υπέγραψα ήδη από τη δική μου πλευρά, είπε.
Ο Αντώνης την κοίταξε.
— Γιατί δεν μου τηλεφώνησες;
Η Ελένη χαμογέλασε θλιμμένα.
— Γιατί νόμιζα ότι ήξερες όλα αυτά.
Η σιωπή που ακολούθησε ήταν σχεδόν χειρότερη από τον καβγά.
Έπειτα ο πατέρας μου ρώτησε τη μητέρα μου:
— Και εσύ γιατί χλόμιασες όταν την είδες;
Η Άννα με κοίταξε.
Αυτή ήταν η στιγμή που φοβήθηκα περισσότερο απ’ όλες.
— Γιατί, είπε, εγώ της είχα υποσχεθεί πριν δέκα χρόνια ότι αν η Ευγενία προσπαθούσε ποτέ ξανά να χρησιμοποιήσει εκείνον τον γάμο, θα της έλεγα την αλήθεια.
— Ποια αλήθεια;
Η μητέρα μου δάκρυσε.
— Ότι το σπίτι δεν κινδύνευε ποτέ.
Η Ευγενία στράφηκε απότομα.
— Μη.
Η Άννα άνοιξε την τσάντα της.
Έβγαλε ένα διπλωμένο χαρτί.
— Έχω αντίγραφο της διαθήκης.
Ο Αντώνης πήρε το χαρτί.
Διάβασε για λίγα δευτερόλεπτα.
Μετά κοίταξε τη μητέρα του.
— Δεν υπήρχε τέτοιος όρος.
Η Ευγενία δεν απάντησε.
— Δεν υπήρχε ποτέ.
Η Ελένη έκλεισε τα μάτια.
Η μητέρα μου είπε χαμηλά:
— Η Ευγενία είχε πει ψέματα. Ήθελε απλώς να έχει έναν τρόπο να ελέγχει τις αποφάσεις σου. Το σπίτι ήταν η δικαιολογία.
— Και εσύ το ήξερες;
— Το έμαθα αργότερα.
— Και δεν μου είπες;
— Φοβήθηκα ότι θα κατέστρεφα τον γάμο της κόρης μου.
Γέλασα πικρά.
— Και τώρα;
Η μητέρα μου δεν είχε απάντηση.
Κοίταξα τον Αντώνη.
Για πρώτη φορά όλη εκείνη τη μέρα, δεν είδα στο πρόσωπό του φόβο.
Είδα ντροπή.
— Μαρίνα, είπε, εγώ πραγματικά πίστευα ότι το διαζύγιο είχε τελειώσει.
— Αυτό ίσως να είναι αλήθεια.
— Θα το διορθώσω.
— Δεν αρκεί.
Η Ευγενία έκανε ένα βήμα προς εμένα.
— Εσύ τώρα θέλεις να διαλύσεις την οικογένεια;
Την κοίταξα.
Ήμουν παράξενα ήρεμη.
— Όχι. Εσείς προσπαθείτε εδώ και χρόνια να αποφασίζετε ποια είναι η οικογένεια των άλλων.
Ο μικρός άρχισε τότε να κλαίει μέσα από την εκκλησία.
Η νονά μας φώναξε διστακτικά ότι το παιδί είχε κουραστεί.
Και εκεί, μέσα σε όλη αυτή την τρέλα, θυμήθηκα γιατί ήμασταν εκεί.
Για εκείνον.
Πήρα τον Αντώνη λίγο πιο πέρα.
— Θα μπούμε μέσα.
Με κοίταξε έκπληκτος.
— Θέλεις να συνεχίσουμε;
— Η βάφτιση δεν αφορά τη μητέρα σου. Ούτε τον πρώτο σου γάμο. Αφορά το παιδί μας.
— Και μετά;
— Μετά θα πας σε δικηγόρο. Θα τελειώσεις ό,τι άφησες μισό πριν χρόνια. Και μετά θα αποφασίσουμε αν έχουμε γάμο που αξίζει να συνεχιστεί.
Έγνεψε.
Δεν προσπάθησε να με αγγίξει.
Αυτό το εκτίμησα.
Γύρισα προς την πεθερά μου.
— Εσείς δεν θα μπείτε.
Η Ευγενία άνοιξε το στόμα της.
— Είναι εγγονός μου.
— Ναι. Αλλά σήμερα δεν θα χρησιμοποιήσετε άλλο ένα μέλος της οικογένειας για να ελέγξετε κάποιον.
Ο πεθερός μου, που όλη αυτή την ώρα δεν είχε μιλήσει σχεδόν καθόλου, στάθηκε δίπλα της.
— Πάμε, Ευγενία.
Εκείνη τον κοίταξε έκπληκτη.
— Εσύ θα φύγεις αν θέλεις, είπε εκείνος. Εγώ θα μείνω για το εγγόνι μου. Αλλά δεν θα σε καλύψω άλλο.
Ήταν η τελευταία φράση που περίμενε να ακούσει.
Η Ευγενία έφυγε μόνη.
Η Ελένη έμεινε για λίγα λεπτά ακόμη.
Πριν φύγει, ήρθε κοντά μου.
— Λυπάμαι που έγινε έτσι.
— Εσύ δεν έφτιαξες αυτό το χάος.
Χαμογέλασε αχνά.
— Ούτε εσύ.
Η μητέρα μου στάθηκε πιο πίσω.
Δεν ήξερα ακόμα τι να της πω.
Θα χρειαζόταν καιρός.
Η βάφτιση τελικά έγινε σαράντα πέντε λεπτά αργότερα.
Ο γιος μας έκλαψε όταν ο παπάς τον βύθισε στην κολυμπήθρα και γέλασε αμέσως μετά όταν η νονά του τον τύλιξε σε μια λευκή πετσέτα με γαλάζια κέντημα.
Στο τραπέζι που ακολούθησε, κανείς δεν μίλησε για την Ευγενία.
Ούτε για το διαζύγιο.
Ούτε για το σπίτι.
Τρεις εβδομάδες αργότερα, ο Αντώνης ολοκλήρωσε επίσημα το διαζύγιο.
Δεν του ήταν δύσκολο τελικά.
Το δύσκολο ήταν να παραδεχτεί ότι για χρόνια είχε αφήσει τη μητέρα του να χειρίζεται πράγματα που έπρεπε να ελέγχει ο ίδιος.
Ξεκινήσαμε συμβουλευτική ζευγαριού.
Όχι επειδή μια άγνωστη γυναίκα εμφανίστηκε στη βάφτιση.
Αλλά επειδή καταλάβαμε πόσο εύκολα μπορεί ένας γάμος να γεμίσει σιωπές, όταν όλοι πιστεύουν ότι το να μη μιλούν προστατεύει την οικογένεια.
Η μητέρα μου μου ζήτησε συγγνώμη πολλές φορές.
Χρειάστηκε μήνες για να μπορέσω να την ακούσω χωρίς θυμό.
Με την Ευγενία δεν μιλήσαμε για πολύ καιρό.
Και όταν τελικά ήρθε μια μέρα στο σπίτι μας, δεν μπήκε μέσα.
Στάθηκε στην πόρτα κρατώντας μια μικρή σακούλα με ένα παιχνίδι για τον εγγονό της.
— Δεν ήρθα να ζητήσω να ξεχάσετε, είπε. Μόνο να ρωτήσω αν κάποτε θα με αφήσετε να διορθώσω κάτι.
Κοίταξα τον Αντώνη.
Δεν απάντησα εγώ.
Αυτή τη φορά, για πρώτη φορά, άφησα τον γιο της να αποφασίσει μόνος του.