Το ποτήρι έσπασε τόσο απότομα, που η μουσική συνέχισε να παίζει για μερικά δευτερόλεπτα πριν καταλάβει κάποια από εμάς τι είχε συμβεί.
Η αδελφή μου στεκόταν όρθια, με το αίμα να κυλάει από την παλάμη της πάνω στο λευκό τραπεζομάντιλο. Απέναντί της, η παιδική μου φίλη, η Δανάη, κρατούσε ένα διπλωμένο χαρτί και είχε χάσει κάθε χρώμα από το πρόσωπό της.
«Μην τολμήσεις να το πεις δυνατά», επανέλαβε η αδελφή μου.
Δεν κοιτούσε εμένα. Κοιτούσε τη Δανάη.
Και τότε κατάλαβα κάτι που μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν μου είχε περάσει ούτε σαν σκέψη: οι δύο γυναίκες που αγαπούσα περισσότερο στον κόσμο μοιράζονταν ένα μυστικό που αφορούσε εμένα.
Παντρευόμουν σε εννέα ημέρες.
Ο αρραβωνιαστικός μου, ο Πέτρος, ήταν αρχιτέκτονας, τριάντα οκτώ χρονών, με μια ήρεμη φωνή που μπορούσε να σταματήσει ακόμα και τον χειρότερο καβγά. Είχαμε γνωριστεί πριν από τέσσερα χρόνια σε ένα βιβλιοπωλείο στη Θεσσαλονίκη, όταν εκείνος είχε ρίξει κατά λάθος τον καφέ του πάνω σε μια στοίβα ταξιδιωτικούς οδηγούς.
Δεν ήταν έρωτας με την πρώτη ματιά. Ήταν κάτι καλύτερο. Μια σχέση που είχε χτιστεί αργά, με συζητήσεις μέχρι τα ξημερώματα, Κυριακές στην παραλία της Περαίας και εκείνη τη σπάνια αίσθηση ότι μπορούσα να είμαι ο εαυτός μου χωρίς να απολογούμαι.
Τουλάχιστον έτσι πίστευα.
Το πάρτι το είχε οργανώσει η αδελφή μου, η Μαρίνα, στο σπίτι μιας φίλης της στην Άνω Πόλη. Ήμασταν οκτώ γυναίκες, με πίτσες, κρασί, μουσική από τα φοιτητικά μας χρόνια και ένα μπαλκόνι που έβλεπε τις φωτισμένες στέγες της Θεσσαλονίκης.
Η Μαρίνα ήταν τέσσερα χρόνια μεγαλύτερή μου. Από τότε που πέθανε η μητέρα μας, πριν από έξι χρόνια, είχε αναλάβει έναν ρόλο που κανείς δεν της είχε ζητήσει: να με προστατεύει από οτιδήποτε μπορούσε να με πληγώσει.
Μερικές φορές αυτή η προστασία έμοιαζε περισσότερο με έλεγχο.
«Έλα, να παίξουμε κάτι», είχε πει η Δανάη λίγο πριν από τα μεσάνυχτα. «Η καθεμία γράφει σε ένα χαρτάκι το μεγαλύτερο μυστικό που έχει κρατήσει από κάποιον εδώ μέσα. Μετά αποφασίζει αν θα το διαβάσει.»
Οι υπόλοιπες γέλασαν. Κάποια ομολόγησε ότι είχε φιλήσει έναν συνάδελφο. Μια άλλη ότι είχε πει ψέματα στη μητέρα της για τις σπουδές της.
Ώσπου η Δανάη άνοιξε το δικό της χαρτί.
«Εγώ», άρχισε, «πρέπει να ζητήσω συγγνώμη από την Ελένη για κάτι που έγινε πριν από τρία χρόνια».
Η Μαρίνα πετάχτηκε από την καρέκλα της.
«Όχι.»
«Μαρίνα, άφησέ με επιτέλους.»
«Σου είπα όχι!»
Και αμέσως μετά ακούστηκε ο ήχος του γυαλιού.
Η Βάσω έτρεξε να φέρει πετσέτες. Κάποια έκλεισε τη μουσική. Εγώ έμεινα ακίνητη, κοιτάζοντας τη Δανάη.
«Τι έγινε πριν από τρία χρόνια;» ρώτησα.
«Δεν είναι αυτό που νομίζεις», είπε η Μαρίνα.
«Δεν ξέρεις καν τι νομίζω.»
Η Δανάη έβαλε το χαρτί στην τσάντα της.
«Ελένη, δεν μπορώ να συνεχίσω έτσι.»
«Τότε μίλα.»
Η Μαρίνα άπλωσε το ματωμένο χέρι προς το μέρος της.
«Αν το κάνεις, δεν θα σου ξαναμιλήσω ποτέ.»
Η απειλή δεν ακουγόταν σαν θυμός. Ακουγόταν σαν φόβος.
Η Δανάη σηκώθηκε, πήρε το μπουφάν της και έφυγε χωρίς να πει άλλη λέξη.
Το πάρτι τελείωσε δέκα λεπτά αργότερα.
Στο αυτοκίνητο, καθώς πήγαινα τη Μαρίνα στα επείγοντα για να της περιποιηθούν το χέρι, προσπάθησα τρεις φορές να τη ρωτήσω τι συνέβαινε.
Τρεις φορές μου απάντησε το ίδιο.
«Θα καταλάβεις κάποια στιγμή.»
«Πότε; Μετά τον γάμο;»
Γύρισε απότομα προς το μέρος μου.
«Μην μπλέκεις τον Πέτρο σε αυτό.»
Δεν τον είχα αναφέρει.
Και αυτό ήταν το πρώτο πράγμα που με τρόμαξε πραγματικά.
📩 Η συνέχεια της ιστορίας βρίσκεται στο πρώτο σχόλιο — εκεί όπου αρχίζουν να φαίνονται όσα έμειναν κρυφά. 👇
Το επόμενο πρωί τηλεφώνησα στη Δανάη.
Δεν απάντησε.
Της έστειλα μήνυμα: «Δεν θέλω δικαιολογίες. Θέλω μόνο να μάθω αν αφορά τον Πέτρο.»
Η απάντηση ήρθε ύστερα από σαράντα λεπτά.
«Δεν αφορά αυτό που έκανε ο Πέτρος. Αφορά αυτό που δεν σου επέτρεψαν να μάθεις.»
Διάβασα τη φράση τουλάχιστον δέκα φορές.
Εκείνη την ημέρα ο Πέτρος είχε πάει στην Καβάλα για μια επαγγελματική συνάντηση. Είχα λοιπόν μερικές ώρες μόνη στο διαμέρισμά μας.
Άνοιξα ένα παλιό κουτί με φωτογραφίες, κάρτες και χαρτιά από την περίοδο που είχαμε πρωτογνωριστεί.
Δεν ήξερα τι έψαχνα.
Ίσως κάποια απόδειξη ότι όλα ήταν φυσιολογικά.
Μέσα στο κουτί βρήκα μια φωτογραφία από τα γενέθλιά μου, τρία χρόνια νωρίτερα. Καθόμασταν όλοι σε ένα τραπέζι στα Λαδάδικα. Εγώ, ο Πέτρος, η Μαρίνα, η Δανάη και άλλοι φίλοι.
Στη φωτογραφία χαμογελούσα.
Θυμόμουν όμως ότι εκείνο το βράδυ είχα φύγει νωρίς επειδή είχα πάθει μια έντονη κρίση άγχους.
Την εποχή εκείνη δεν ήμουν καλά.
Η δουλειά μου σε ένα διαφημιστικό γραφείο με εξουθένωνε, η απώλεια της μητέρας μου ήταν ακόμα νωπή και είχα αρχίσει να δυσκολεύομαι να κοιμηθώ.
Υπήρχε όμως και κάτι άλλο.
Κάτι που είχα προσπαθήσει να ξεχάσω.
Εκείνον τον χειμώνα είχα κάνει μια συνέντευξη για δουλειά στην Αθήνα. Μια εταιρεία σχεδιασμού εκθέσεων μου είχε προσφέρει θέση με καλύτερα χρήματα και δυνατότητα εξέλιξης.
Το είχα συζητήσει με τον Πέτρο.
Δεν είχε ενθουσιαστεί, αλλά μου είχε πει ότι θα με στήριζε.
Έπειτα η εταιρεία είχε αποσύρει την προσφορά.
Ή τουλάχιστον αυτό πίστευα.
Άνοιξα το παλιό μου ηλεκτρονικό ταχυδρομείο.
Η αρχική προσφορά υπήρχε ακόμα. Θυμόμουν ότι περίμενα μια δεύτερη επικοινωνία για τους όρους συνεργασίας και πως, αντί γι’ αυτήν, είχα λάβει ένα ευγενικό μήνυμα ότι η θέση δεν ήταν πλέον διαθέσιμη.
Άρχισα να ψάχνω.
Τότε ανακάλυψα κάτι παράξενο.
Το μήνυμα της απόρριψης δεν ήταν απάντηση στην αρχική αλληλογραφία. Είχε έρθει από μια διαφορετική διεύθυνση, με ένα επιπλέον γράμμα στο όνομα της εταιρείας.
Αμέσως τηλεφώνησα στο παλιό γραφείο στην Αθήνα.
Η υπεύθυνη προσωπικού είχε αλλάξει, αλλά η γυναίκα που μου απάντησε θυμόταν το όνομά μου.
«Ελένη Καραγιάννη; Βεβαίως. Είχαμε μιλήσει πριν από χρόνια.»
«Θυμάστε γιατί δεν προχώρησε η συνεργασία;»
Ακολούθησε μια μικρή σιωπή.
«Εσείς μας είχατε ενημερώσει ότι δεν θα μετακομίζατε.»
Ένιωσα τα δάχτυλά μου να παγώνουν.
«Εγώ;»
«Ναι. Μάλιστα, είχαμε λάβει και γραπτή επιβεβαίωση.»
«Μπορείτε να μου τη στείλετε;»
«Θα πρέπει να ελέγξω αν διατηρείται ακόμα η αλληλογραφία.»
Έκλεισα το τηλέφωνο και κάθισα στο πάτωμα της κουζίνας.
Το βράδυ εκείνο, όταν γύρισε ο Πέτρος, δεν τον ρώτησα τίποτα.
Τον παρατήρησα.
Έβγαλε τα παπούτσια του, άφησε τα κλειδιά στο μπολ της εισόδου και με φίλησε στο μέτωπο.
«Πώς είναι το χέρι της Μαρίνας;»
«Καλύτερα.»
«Περίεργο αυτό που έγινε χθες.»
«Πολύ.»
Σταμάτησε για λίγο μπροστά στο ψυγείο.
«Είπε τίποτα η Δανάη;»
«Όχι ακόμα.»
Είδα μια ανεπαίσθητη αλλαγή στο πρόσωπό του.
«Ελπίζω να μη χαλάσετε τις σχέσεις σας για μια ανοησία.»
Τότε κατάλαβα ότι όλοι γύρω μου χρησιμοποιούσαν την ίδια τακτική.
Μου ζητούσαν να μην ψάχνω πριν καν μάθω τι έψαχνα.
Την επομένη συνάντησα τη Δανάη σε μια καφετέρια κοντά στη Ροτόντα.
Ήρθε χωρίς μακιγιάζ, με τα μαλλιά πιασμένα πρόχειρα και ένα χάρτινο φάκελο κάτω από το μπράτσο της.
«Δεν κοιμήθηκα καθόλου», μου είπε.
«Ούτε εγώ.»
Ακούμπησε τον φάκελο στο τραπέζι.
«Πριν από τρία χρόνια δούλευα για λίγο στο γραφείο του Πέτρου. Το θυμάσαι;»
Έγνεψα.
«Μια μέρα η Μαρίνα ήρθε εκεί για να τον συναντήσει. Εγώ ήμουν στο διπλανό δωμάτιο. Άκουσα να συζητούν για εσένα.»
«Τι έλεγαν;»
Η Δανάη κοίταξε έξω από το παράθυρο.
«Ότι είχες αποφασίσει να φύγεις για την Αθήνα. Ότι αν έφευγες, δεν θα επέστρεφες ποτέ στη Θεσσαλονίκη.»
«Και;»
«Ο Πέτρος ήταν θυμωμένος. Αλλά η Μαρίνα ήταν αυτή που βρήκε τη λύση.»
«Ποια λύση;»
Η Δανάη έσπρωξε τον φάκελο προς το μέρος μου.
Μέσα υπήρχαν δύο εκτυπωμένα μηνύματα.
Το πρώτο είχε σταλεί από μια ηλεκτρονική διεύθυνση με το όνομά μου προς την εταιρεία στην Αθήνα.
Έγραφε ότι, για σοβαρούς οικογενειακούς λόγους, δεν μπορούσα να αποδεχτώ τη θέση.
Το δεύτερο ήταν μια συνομιλία ανάμεσα στη Μαρίνα και στη Δανάη.
«Έγινε», είχε γράψει η Μαρίνα. «Τώρα πρέπει να βεβαιωθούμε ότι η Ελένη δεν θα επικοινωνήσει ξανά μαζί τους.»
Δεν μπορούσα να μιλήσω.
«Πώς τα έχεις αυτά;» ψιθύρισα.
«Η Μαρίνα μού είχε ζητήσει να βοηθήσω. Είπε ότι περνούσες μια δύσκολη περίοδο και ότι θα καταστρεφόσουν αν έφευγες μόνη σου.»
«Και τη βοήθησες;»
Τα μάτια της γέμισαν δάκρυα.
«Ναι.»
Δεν ξέρω ποιο ήταν χειρότερο.
Ότι η αδελφή μου είχε καταστρέψει μια επαγγελματική ευκαιρία.
Ή ότι η καλύτερή μου φίλη είχε συμμετάσχει και συνέχισε να κάθεται απέναντί μου επί τρία χρόνια, ακούγοντάς με να λέω πως ίσως δεν ήμουν αρκετά καλή για εκείνη τη δουλειά.
Σηκώθηκα.
Η Δανάη άπλωσε το χέρι της.
«Ελένη, δεν ξέρεις όλη την ιστορία.»
«Τι άλλο υπάρχει;»
«Ο Πέτρος δεν συμφώνησε με αυτό που έκανε η Μαρίνα.»
Έμεινα ακίνητη.
«Τότε γιατί δεν μου το είπε;»
Η Δανάη χαμήλωσε το βλέμμα.
«Αυτή είναι η ερώτηση που πρέπει να του κάνεις.»
Το ίδιο απόγευμα πήγα στο σπίτι της Μαρίνας, στην Καλαμαριά.
Μου άνοιξε φορώντας μια παλιά μπλούζα της μητέρας μας.
Είδα το δεμένο χέρι της και για μια στιγμή αισθάνθηκα εκείνη την αυτόματη ανάγκη να τη φροντίσω.
Ύστερα θυμήθηκα τα μηνύματα.
Τα άφησα πάνω στο τραπέζι.
Η Μαρίνα τα κοίταξε χωρίς να προσποιηθεί έκπληξη.
«Στα είπε λοιπόν.»
«Γιατί;»
Δεν απάντησε.
«Με άφησες να πιστεύω ότι απέτυχα.»
«Προσπάθησα να σε προστατεύσω.»
«Από μια δουλειά;»
«Από αυτό που θα συνέβαινε αν έφευγες.»
«Τι θα συνέβαινε; Θα έβρισκα σπίτι; Θα γνώριζα καινούριους ανθρώπους; Θα ζούσα χωρίς την άδειά σου;»
Η Μαρίνα κάθισε αργά.
«Δεν ήταν τόσο απλό.»
Τότε μου είπε κάτι που δεν γνώριζα.
Την περίοδο εκείνη, μετά τον θάνατο της μητέρας μας, ο πατέρας μας είχε αρχίσει να παρουσιάζει έντονα προβλήματα μνήμης. Ξεχνούσε λογαριασμούς, μπέρδευε διαδρομές, άφηνε αναμμένο το μάτι της κουζίνας.
Η Μαρίνα είχε ήδη μιλήσει με νευρολόγο.
Δεν μου είχε πει τίποτα.
«Γιατί;» τη ρώτησα.
«Επειδή ήξερα ότι θα άφηνες τα πάντα για να έρθεις να βοηθήσεις.»
«Και γι’ αυτό μου έκρυψες και την αλήθεια για τη δουλειά;»
Έσφιξε τα χείλη της.
«Ο πατέρας χρειαζόταν κάποιον. Εγώ είχα δύο παιδιά, δουλειά, δάνειο. Δεν μπορούσα να τα σηκώσω όλα μόνη μου.»
Την κοίταξα σαν να την έβλεπα για πρώτη φορά.
Δεν με είχε κρατήσει στη Θεσσαλονίκη μόνο από αγάπη.
Με είχε κρατήσει επειδή με χρειαζόταν.
«Θα μπορούσες να μου το ζητήσεις.»
«Θα έλεγες ναι. Και μετά θα με μισούσες.»
«Τώρα τι νομίζεις ότι αισθάνομαι;»
Άρχισε να κλαίει.
Αλλά εκείνη τη φορά δεν την αγκάλιασα.
«Ο Πέτρος το ήξερε;»
Η Μαρίνα σκούπισε το πρόσωπό της.
«Έμαθε μετά.»
«Πότε μετά;»
«Όταν έγινε όλο αυτό.»
«Και γιατί δεν μου μίλησε;»
Η αδελφή μου σηκώθηκε, άνοιξε ένα συρτάρι και έβγαλε έναν δεύτερο φάκελο.
«Επειδή του ζήτησα κάτι που δεν έπρεπε.»
Μέσα υπήρχε μια χειρόγραφη επιστολή.
Ήταν από τον Πέτρο προς εμένα, με ημερομηνία τρία χρόνια πριν.
Δεν την είχα δει ποτέ.
Την άνοιξα.
Έγραφε ότι είχε ανακαλύψει τι είχε συμβεί με την εταιρεία. Ότι ντρεπόταν που είχε συμμετάσχει αρχικά στις συζητήσεις της Μαρίνας και δεν είχε αντιδράσει εγκαίρως. Ότι ήθελε να μου πει την αλήθεια, ακόμα κι αν τον άφηνα.
Στο τέλος υπήρχε μια πρόταση που με έκανε να καθίσω.
«Δεν θα σου ζητήσω να με συγχωρέσεις. Θα σου ζητήσω μόνο να μην επιτρέψεις σε κανέναν, ούτε σε εμένα, να αποφασίσει ξανά για τη ζωή σου.»
«Γιατί την έχεις εσύ;»
Η Μαρίνα χαμήλωσε το κεφάλι.
«Του είπα ότι θα σου τη δώσω εγώ. Ότι θα ήταν καλύτερα να το ακούσεις από την αδελφή σου.»
«Και δεν την έδωσες.»
«Όχι.»
Την άφησα εκεί, μόνη στο σαλόνι, με τη φωτογραφία της μητέρας μας πάνω στο έπιπλο και τα χαρτιά σκορπισμένα στο τραπέζι.
Όταν επέστρεψα σπίτι, ο Πέτρος μαγείρευε.
Είχε αγοράσει φρέσκα μανιτάρια από τη λαϊκή και ετοίμαζε ριζότο, το αγαπημένο μου φαγητό.
Του έδειξα την επιστολή.
Άφησε αμέσως την κουτάλα.
«Πού τη βρήκες;»
«Στη Μαρίνα.»
Έκλεισε τα μάτια.
«Της είχα εμπιστευτεί κάτι που έπρεπε να κάνω ο ίδιος.»
«Γιατί δεν με ρώτησες ποτέ αν την πήρα;»
Έμεινε πολλή ώρα σιωπηλός.
«Στην αρχή φοβήθηκα. Μετά είδα ότι ήσουν καλύτερα. Ο πατέρας σου είχε αρχίσει θεραπεία, εσύ βρήκες νέα δουλειά, η σχέση μας προχωρούσε. Κάθε μήνα που περνούσε γινόταν δυσκολότερο.»
«Και ο γάμος;»
Με κοίταξε.
«Πίστευα ότι αυτό είχε μείνει πίσω μας.»
«Δεν ήταν ποτέ πίσω μου. Εγώ δεν ήξερα καν ότι είχε συμβεί.»
Ο Πέτρος έκατσε απέναντί μου.
Για πρώτη φορά μετά από τέσσερα χρόνια, δεν προσπάθησε να με ηρεμήσει.
«Έχεις δίκιο», είπε.
Ήταν παράξενο πόσο λίγο με ανακούφισε αυτή η φράση.
Του ζήτησα να φύγει για μερικές ημέρες.
Δεν διαμαρτυρήθηκε.
Πήρε λίγα ρούχα και πήγε στον αδελφό του, στον Εύοσμο.
Τρεις ημέρες πριν από τον γάμο, τηλεφώνησα στον χώρο της δεξίωσης και ζήτησα αναβολή.
Η υπεύθυνη μου εξήγησε ήρεμα ότι θα χάναμε την προκαταβολή.
«Το γνωρίζω», απάντησα.
Μετά τηλεφώνησα στον πατέρα μου.
Εκείνος είχε πλέον διαγνωστεί με ήπια νοητική διαταραχή, αλλά με παρακολουθούσε ακόμα με εκείνη τη διαύγεια που εμφανιζόταν στις σημαντικές στιγμές.
«Δεν θα παντρευτούμε το Σάββατο, μπαμπά.»
«Μαλώσατε;»
«Ανακάλυψα κάποια πράγματα.»
Μου κράτησε το χέρι.
«Να σου πω κάτι που δεν σου είπα όταν ζούσε η μητέρα σου;»
Έγνεψα.
«Η μάνα σου κάποτε είχε την ευκαιρία να πάει να δουλέψει στην Ιταλία. Ήταν νέα. Είχε πάρει υποτροφία για να μάθει συντήρηση έργων τέχνης.»
Δεν είχα ακούσει ποτέ αυτή την ιστορία.
«Και γιατί δεν πήγε;»
«Γιατί εγώ της είπα ότι θα τη χάσω.»
Κατέβασε τα μάτια του.
«Δεν της το απαγόρευσα. Αλλά την έκανα να αισθανθεί ένοχη. Έμεινε. Και για χρόνια έλεγε πως δεν πειράζει.»
«Το μετάνιωσε;»
Ο πατέρας μου κοίταξε προς το παράθυρο.
«Μια φορά, λίγο πριν αρρωστήσει, μου είπε: “Δεν μετάνιωσα που έζησα μαζί σου. Μετάνιωσα που δεν έμαθα ποτέ ποια θα μπορούσα να γίνω”.»
Έσφιξε το χέρι μου.
«Μη μείνεις κάπου μόνο και μόνο επειδή κάποιος σε χρειάζεται, κορίτσι μου.»
Εκείνο το βράδυ δεν κοιμήθηκα.
Το πρωί άνοιξα τον υπολογιστή μου και έγραψα στην εταιρεία της Αθήνας. Όχι για να ζητήσω τη δουλειά που είχε χαθεί, αλλά για να τους εξηγήσω τι είχε συμβεί και να ευχαριστήσω τη γυναίκα που είχε προσπαθήσει να επικοινωνήσει μαζί μου.
Δύο ημέρες αργότερα έλαβα μια απάντηση.
Η θέση εκείνη φυσικά δεν υπήρχε πια.
Υπήρχε όμως μια άλλη, σε ένα καινούριο τμήμα που αναλάμβανε πολιτιστικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Μου πρότειναν να κάνουμε μια συνέντευξη.
Δεν το είπα αμέσως σε κανέναν.
Τη συνέντευξη την έκανα την ημέρα που κανονικά θα φορούσα το νυφικό μου.
Καθόμουν στην κουζίνα, με ένα λευκό πουκάμισο, ένα φλιτζάνι καφέ και τα μαλλιά πιασμένα ψηλά.
Όταν τελείωσε, βγήκα στο μπαλκόνι.
Η Θεσσαλονίκη έλαμπε κάτω από έναν καθαρό ανοιξιάτικο ουρανό.
Για πρώτη φορά μετά από μέρες ένιωσα να μπορώ να αναπνεύσω.
Η Μαρίνα μου τηλεφώνησε το απόγευμα.
«Δεν περιμένω να με συγχωρέσεις», είπε.
«Καλά κάνεις.»
«Ήθελα μόνο να ξέρεις ότι μίλησα στον πατέρα. Του είπα όσα έκανα.»
«Τι σου είπε;»
Η φωνή της έσπασε.
«Ότι η μαμά θα ντρεπόταν για εμένα.»
Δεν απάντησα.
«Και είχε δίκιο», πρόσθεσε.
Πέρασαν εβδομάδες μέχρι να μπορέσω να την ξαναδώ χωρίς να θυμώνω. Με τη Δανάη ήταν ακόμα πιο δύσκολο. Η ενοχή της ήταν ειλικρινής, αλλά δεν μπορούσε να επιστρέψει τα χρόνια που μου είχε κλέψει η σιωπή της.
Ο Πέτρος συνέχισε να μου στέλνει περιστασιακά μηνύματα, χωρίς να με πιέζει.
Ένα από αυτά έγραφε: «Δεν σου ζητώ να γυρίσεις. Θέλω μόνο να ξέρεις ότι, αν φύγεις, αυτή τη φορά θα χαρώ που διάλεξες εσύ.»
Δύο μήνες αργότερα δέχτηκα την καινούρια δουλειά.
Μετακόμισα στην Αθήνα, σε ένα μικρό διαμέρισμα στο Παγκράτι, με μια στενή κουζίνα και ένα μπαλκόνι γεμάτο γλάστρες από την προηγούμενη ενοικιάστρια.
Τον πρώτο καιρό όλα ήταν δύσκολα. Χανόμουν στους δρόμους, κουραζόμουν στη δουλειά και κάποιες νύχτες μου έλειπε τόσο πολύ ο Πέτρος, που έπιανα το κινητό για να τον καλέσω.
Δεν τον κάλεσα.
Όχι επειδή δεν τον αγαπούσα.
Αλλά επειδή έπρεπε πρώτα να μάθω πώς ήταν να ζω χωρίς να περιμένω την έγκριση κανενός.
Τον Νοέμβριο, σχεδόν έναν χρόνο μετά το πάρτι που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ όπως το είχαμε φανταστεί, η Μαρίνα ήρθε στην Αθήνα.
Δεν έφερε δώρα. Μόνο ένα μικρό κουτί.
Μέσα υπήρχε το παλιό διαβατήριο της μητέρας μας και μια καρτ ποστάλ από τη Φλωρεντία, που εκείνη είχε αγοράσει όταν ήταν είκοσι δύο χρονών.
Στην πίσω πλευρά είχε γράψει:
«Κάποτε θα πάω. Δεν ξέρω πότε, αλλά θα πάω.»
Κοιτάζαμε και οι δύο την κάρτα για πολλή ώρα.
«Την είχε κρατήσει όλα αυτά τα χρόνια», μου είπε η Μαρίνα.
«Το ξέρω.»
«Όχι, Ελένη. Δεν καταλαβαίνεις.»
Έβγαλε από το κουτί έναν δεύτερο φάκελο.
Ήταν μια αίτηση για ένα θερινό πρόγραμμα συντήρησης έργων τέχνης στη Φλωρεντία. Είχε συμπληρωθεί από τη μητέρα μας λίγους μήνες πριν πεθάνει.
Δεν πρόλαβε ποτέ να τη στείλει.
«Τη βρήκα στα πράγματά της», ψιθύρισε η Μαρίνα. «Και την έκρυψα. Όπως έκρυψα κι εκείνη την επιστολή σου. Δεν άντεχα να σκέφτομαι ότι όλοι ήθελαν να φύγουν κι εγώ έμενα πίσω.»
Τότε κατάλαβα πως η αδελφή μου δεν φοβόταν μόνο να με χάσει.
Φοβόταν ότι η δική της ζωή είχε μικρύνει τόσο πολύ, ώστε η ελευθερία των άλλων της φαινόταν σαν εγκατάλειψη.
Δεν την αγκάλιασα αμέσως.
Αλλά της έπιασα το χέρι.
«Μαρίνα, μπορείς κι εσύ να αλλάξεις τη ζωή σου.»
Έκλαψε αθόρυβα.
Την επόμενη άνοιξη πήγα για δουλειά στη Φλωρεντία, σε μια έκθεση που ετοιμάζαμε με ένα ιταλικό μουσείο.
Πήρα μαζί μου την καρτ ποστάλ της μητέρας μου.
Ένα απόγευμα, αφού τελείωσα, στάθηκα μπροστά στον Άρνο και έβγαλα μια φωτογραφία.
Την έστειλα στη Μαρίνα, στον πατέρα μου και, έπειτα από πολλή σκέψη, στον Πέτρο.
Έγραψα μόνο:
«Έφτασα.»
Ο Πέτρος απάντησε πρώτος.
«Το ξέρω. Και χαίρομαι.»
Χαμογέλασα.
Δεν γνώριζα αν θα ξαναβρισκόμασταν. Δεν ήξερα αν κάποτε θα φορούσα εκείνο το νυφικό, ούτε αν θα μπορούσα να εμπιστευτώ ξανά πλήρως τους ανθρώπους που με είχαν προδώσει.
Αλλά εκείνη τη στιγμή, με τον αέρα του ποταμού στο πρόσωπό μου και την ανεκπλήρωτη ευχή της μητέρας μου μέσα στην τσάντα, συνειδητοποίησα κάτι.
Το μεγαλύτερο μυστικό εκείνου του πάρτι δεν ήταν η απάτη της αδελφής μου.
Ήταν το πόσο εύκολα είχα μάθει να μπερδεύω την αγάπη με την υποχρέωση.
Και το πιο όμορφο πράγμα που μου συνέβη δεν ήταν ότι έμαθα την αλήθεια.
Ήταν ότι, για πρώτη φορά στη ζωή μου, κανείς δεν μπορούσε να αποφασίσει τι θα έκανα με αυτήν.