Η αδελφή μου έσκισε τη φωτογραφία της κόρης μου στα τέσσερα, πάνω από το τραπέζι της κουζίνας, ενώ το μωρό κοιμόταν στο διπλανό δωμάτιο.
«Ούτε αυτό δεν μπορούσες να μου αφήσεις;» φώναξε. «Ούτε ένα όνομα;»
Η μητέρα μου δεν κοίταξε τα κομμάτια που έπεσαν δίπλα στο φλιτζάνι μου. Δεν κοίταξε ούτε εμένα, που είχα γεννήσει πριν από δεκαεννέα ημέρες.
Έτρεξε στην αδελφή μου.
«Ηρέμησε, Μαρίνα μου. Θα σου ανέβει η πίεση.»
Ήταν τόσο γνώριμη αυτή η εικόνα, που για μια στιγμή ένιωσα ξανά δεκατριών χρονών. Η Μαρίνα έκλαιγε και η μαμά την αγκάλιαζε. Εγώ στεκόμουν στην άκρη, περιμένοντας να τελειώσει η αναστάτωση για να με ρωτήσει κάποιος αν ήμουν καλά.
Μόνο που εκείνο το πρωινό δεν περίμενα.
Μάζεψα τα τέσσερα κομμάτια της φωτογραφίας, τα έβαλα στην τσέπη της ζακέτας μου και πήγα να πάρω την κόρη μου.
«Πού πας;» ρώτησε η μητέρα μου.
«Στο σπίτι μου.»
«Μην κάνεις έτσι. Ξέρεις πόσο δύσκολα περνάει η αδελφή σου.»
Στάθηκα στην πόρτα με το μωρό στην αγκαλιά.
«Κι εγώ, μαμά, τι ακριβώς περνάω;»
Δεν απάντησε.
Η Μαρίνα σκούπιζε τα μάτια της με μια χαρτοπετσέτα. Από τότε που θυμόμουν τον εαυτό μου, είχε αυτό το ταλέντο: μπορούσε να μετατρέψει ακόμη και το λάθος της σε λόγο για να ζητήσει συγγνώμη κάποιος άλλος.
«Δεν σου είπα να μη γεννήσεις», μου πέταξε. «Αλλά την ονόμασες Αριάδνη. Ήξερες πολύ καλά.»
Έσφιξα την κουβέρτα γύρω από τη μικρή.
«Ήξερα ότι σου άρεσε αυτό το όνομα. Δεν ήξερα ότι σου ανήκε.»
Και έφυγα προτού ακούσω τη συνέχεια.
Με τον Νίκο μέναμε στην Καλαμαριά, σε ένα διαμέρισμα τρίτου ορόφου, με θέα τις απέναντι πολυκατοικίες και ένα στενό μπαλκόνι γεμάτο βασιλικούς που διαρκώς ξεχνούσα να ποτίσω.
Εκείνος είχε επιστρέψει στη δουλειά του στο συνεργείο αυτοκινήτων. Η πεθερά μου, η κυρία Δέσποινα, ερχόταν κάθε δεύτερη μέρα με τάπερ, καθαρά ρουχαλάκια και την ευγενική συνήθεια να ρωτάει πρώτα αν χρειαζόμουν βοήθεια.
Η μητέρα μου, αντίθετα, θεωρούσε ότι βοηθούσε μόνο όταν αποφάσιζε η ίδια τι έπρεπε να γίνει.
Το ίδιο πρωί είχε επιμείνει να πάω από το πατρικό για να πάρει «μια αγκαλίτσα το παιδί». Η Μαρίνα είχε εμφανιστεί απροειδοποίητα, λίγο μετά τις έντεκα.
Κρατούσα μια φωτογραφία που είχα τυπώσει για τη γιαγιά μας. Η Αριάδνη κοιμόταν μέσα στο κίτρινο φορμάκι της, με το ένα χεράκι κοντά στο μάγουλο.
Η Μαρίνα είδε το όνομα γραμμένο πίσω.
Και τότε άρχισε όλο αυτό.
Η αδελφή μου ήταν πέντε χρόνια μεγαλύτερή μου. Στα σαράντα της είχε περάσει τέσσερις εξωσωματικές, δύο αποβολές και έναν γάμο που είχε αρχίσει να διαλύεται σιωπηλά.
Δεν υποτιμούσα τίποτα από αυτά.
Είχα καθίσει δίπλα της σε αίθουσες αναμονής. Την είχα πάρει τηλέφωνο τα βράδια που δεν άντεχε να μείνει μόνη. Της είχα δανείσει χρήματα χωρίς να ζητήσω ποτέ πίσω ούτε ένα ευρώ.
Όταν έμεινα έγκυος, περίμενα δώδεκα εβδομάδες για να της το πω.
Και όταν της το είπα, η πρώτη της ερώτηση ήταν:
«Έγινε εύκολα;»
«Ναι», απάντησα.
Κοίταξε αλλού.
«Τυχερή.»
Από τότε έμοιαζε να μου χρεώνει κάθε μέρα της εγκυμοσύνης μου.
Δεν ήρθε στο μικρό τραπέζι που κάναμε πριν γεννήσω. Δεν απάντησε στη φωτογραφία του υπερηχογραφήματος. Όταν μπήκα στο μαιευτήριο, έστειλε ένα ξερό «με το καλό».
Παρ’ όλα αυτά, δεν περίμενα να σκίσει τη φωτογραφία ενός μωρού.
Το απόγευμα, καθώς τάιζα την Αριάδνη στον καναπέ, χτύπησε το κινητό μου.
Ήταν η μητέρα μου.
«Η Μαρίνα έφυγε πολύ στενοχωρημένη.»
Κοίταξα το ρολόι. Είχαν περάσει σχεδόν πέντε ώρες.
«Κι εγώ έφυγα στενοχωρημένη.»
«Εσύ έχεις το παιδάκι σου, Ελένη. Εκείνη τι έχει;»
Αυτή η φράση ήταν χειρότερη από το σκίσιμο της φωτογραφίας.
«Δεν θα απολογηθώ επειδή απέκτησα κόρη.»
«Μην παρεξηγείς τα λόγια μου.»
«Τα κατάλαβα μια χαρά.»
«Έλα τώρα. Αλλάξτε το όνομα, να τελειώσει η ιστορία. Έτσι κι αλλιώς δεν την έχετε βαφτίσει.»
Ένιωσα ένα παράξενο κρύο να απλώνεται στο στήθος μου.
«Ποιος σου είπε ότι το όνομα ήταν δική σου απόφαση;»
Η μητέρα μου σώπασε για λίγο.
«Μήπως νομίζεις ότι ολόκληρη η οικογένεια πρέπει να υποφέρει για το πείσμα σου;»
Εκείνη τη στιγμή συνειδητοποίησα ότι η συζήτηση δεν αφορούσε πια την Αριάδνη.
Αφορούσε κάτι που είχε ξεκινήσει πολλά χρόνια πριν γεννηθεί.
Το επόμενο πρωί βρήκα στο γραμματοκιβώτιο έναν μικρό καφέ φάκελο. Δεν είχε γραμματόσημο. Επάνω υπήρχε το όνομά μου, γραμμένο με τον τρεμάμενο γραφικό χαρακτήρα της γιαγιάς μου.
Μέσα υπήρχε ένα κλειδί και ένα σημείωμα.
«Ελένη μου, έλα να με δεις μόνη σου. Μην το πεις στη μητέρα σου. Υπάρχει κάτι που άφησα να συμβαίνει για πάρα πολλά χρόνια.»
Η γιαγιά Αργυρώ ήταν ογδόντα έξι χρονών και έμενε στην Τούμπα, στο ίδιο ισόγειο όπου είχε ζήσει με τον παππού μου.
Τον τελευταίο χρόνο δυσκολευόταν να περπατήσει, αλλά το μυαλό της παρέμενε κοφτερό. Δεν τηλεφωνούσε ποτέ χωρίς λόγο και δεν ανακατευόταν στις διαφωνίες μας.
Αυτό το σημείωμα με ανησύχησε περισσότερο απ’ όσο ήθελα να παραδεχτώ.
Όταν την πήρα τηλέφωνο, μου είπε μόνο:
«Φέρε τη μικρή. Και μη ρωτήσεις τίποτα μέχρι να έρθεις.»
📩 Η συνέχεια αυτής της οικογενειακής ιστορίας βρίσκεται στο πρώτο σχόλιο. 👇
Πήγα την Παρασκευή, λίγο πριν από το μεσημέρι.
Η γιαγιά είχε ετοιμάσει ελληνικό καφέ για μένα και είχε βάλει στο τραπέζι ένα κουτί με παλιά κουλουράκια βανίλιας. Η Αριάδνη κοιμήθηκε σχεδόν αμέσως στο πορτ μπεμπέ.
«Άκουσα για τη φωτογραφία», είπε.
«Σου τηλεφώνησε η μαμά;»
«Η Μαρίνα.»
Δεν με εξέπληξε.
«Τι σου είπε;»
«Ότι της κατέστρεψες τη ζωή.»
Έβγαλα έναν κουρασμένο αναστεναγμό.
«Επειδή ονόμασα την κόρη μου Αριάδνη.»
Η γιαγιά με κοίταξε πάνω από τα γυαλιά της.
«Εσύ θυμάσαι πώς διάλεξε η Μαρίνα αυτό το όνομα;»
«Έλεγε από μικρή ότι έτσι θα ονόμαζε την κόρη της.»
«Αυτό το θυμάσαι. Αλλά θυμάσαι πότε το είπε πρώτη φορά;»
Προσπάθησα να σκεφτώ.
Θυμόμουν τη Μαρίνα δεκατεσσάρων χρονών να γράφει το όνομα Αριάδνη στο πίσω μέρος των σχολικών της τετραδίων, ζωγραφίζοντας μικρές καρδιές γύρω του.
Εγώ τότε ήμουν εννέα.
«Όχι ακριβώς.»
Η γιαγιά σηκώθηκε αργά, πήγε στην παλιά ξύλινη βιβλιοθήκη και έφερε ένα γαλάζιο μεταλλικό κουτί.
«Άνοιξέ το με το κλειδί που σου έδωσα.»
Μέσα υπήρχαν κιτρινισμένοι φάκελοι, κάρτες γενεθλίων και ένα σχολικό τετράδιο με λουλούδια στο εξώφυλλο.
Το αναγνώρισα αμέσως.
Ήταν δικό μου.
Το είχα ξεχάσει για περισσότερα από είκοσι πέντε χρόνια.
Στην πρώτη σελίδα υπήρχε μια ζωγραφιά: ένα μικρό κορίτσι με κόκκινα μαλλιά, που κρατούσε από το χέρι ένα άλλο, μικρότερο.
Κάτω από τη ζωγραφιά, με τεράστια παιδικά γράμματα, είχα γράψει:
«Όταν μεγαλώσω, η κόρη μου θα λέγεται Αριάδνη, όπως η ηρωίδα στο βιβλίο που μου χάρισε ο μπαμπάς.»
Έμεινα ακίνητη.
Ο πατέρας μας είχε πεθάνει όταν ήμουν οκτώ χρονών. Ήταν οδηγός λεωφορείου στον ΟΑΣΘ και λάτρευε τα βιβλία της ελληνικής μυθολογίας. Τα βράδια καθόταν στην άκρη του κρεβατιού μου και μου διάβαζε ιστορίες.
Αγαπούσα την Αριάδνη γιατί είχε δώσει στον Θησέα το νήμα για να βγει από τον λαβύρινθο.
«Ο μπαμπάς έλεγε ότι όλοι χρειαζόμαστε ένα νήμα για να μη χαθούμε», ψιθύρισα.
«Το θυμάμαι», είπε η γιαγιά.
Ξεφύλλισα το τετράδιο.
Στην επόμενη σελίδα υπήρχε μια ζωγραφιά με ένα μωρό σε ροζ καρότσι. Από κάτω είχα γράψει το ίδιο όνομα ξανά και ξανά.
«Η Μαρίνα βρήκε αυτό το τετράδιο λίγο μετά την κηδεία του πατέρα σας», συνέχισε η γιαγιά. «Τότε είχε αρχίσει να κάνει πολλά ξεσπάσματα. Ένα βράδυ το πήρε από το δωμάτιό σου και είπε ότι το όνομα θα το κρατούσε εκείνη.»
Ένιωσα το στομάχι μου να σφίγγεται.
«Και η μαμά;»
Η γιαγιά χαμήλωσε τα μάτια.
«Της είπε να το πάρει, αρκεί να σταματήσει να κλαίει.»
Κοίταξα ξανά το τετράδιο.
Δεν ήταν ότι είχα ανακαλύψει κάποιο σπουδαίο οικογενειακό μυστικό. Ήταν κάτι μικρότερο, πιο καθημερινό και ίσως γι’ αυτό πιο πικρό.
Η μητέρα μου είχε παραδώσει κάτι δικό μου για να κρατήσει ήρεμη τη Μαρίνα.
Και ύστερα όλοι είχαν συμπεριφερθεί σαν να της ανήκε από πάντα.
«Γιατί μου το δείχνεις τώρα;»
«Γιατί πριν από τρεις εβδομάδες, όταν έμαθε η Μαρίνα το όνομα, μου τηλεφώνησε. Μου ζήτησε να σου πω ότι εκείνη το είχε διαλέξει πρώτη.»
«Και τι της είπες;»
«Ότι δεν θα πω άλλο ψέματα.»
Η γιαγιά έσφιξε τα χείλη της.
«Αλλά υπάρχει κι άλλο, Ελένη.»
Με οδήγησε στην τραπεζαρία και μου έδειξε ένα παλιό ξύλινο συρτάρι.
«Θυμάσαι το σπίτι στο Ωραιόκαστρο;»
Ήταν το μικρό σπίτι που είχε χτίσει ο πατέρας μας πριν πεθάνει. Για χρόνια το χρησιμοποιούσαμε τα καλοκαίρια, μέχρι που η μητέρα μου το νοίκιασε.
«Τι σχέση έχει;»
«Η Μαρίνα θέλει να το πουλήσετε.»
«Το ξέρω. Μου το είχε πει πέρσι.»
«Όχι. Θέλει να το πουλήσετε τώρα. Έχει ήδη βρει αγοραστή.»
Δεν καταλάβαινα γιατί η γιαγιά συνέδεε ένα παλιό τετράδιο, ένα όνομα και ένα ακίνητο.
Ώσπου μου έδειξε ένα αντίγραφο email που είχε τυπώσει ο ανιψιός της.
Η Μαρίνα είχε γράψει σε μεσίτη ότι η πώληση μπορούσε να προχωρήσει μόλις εξασφάλιζε τη συμφωνία μου.
Το τελευταίο μήνυμα ήταν μόλις δύο ημερών.
«Η Ελένη είναι στην πιο ευάλωτη περίοδό της λόγω της γέννας. Πιστεύω ότι μέσα στην εβδομάδα θα υπογράψει, αρκεί να το χειριστούμε σωστά.»
Το διάβασα δύο φορές.
«Πώς βρέθηκε αυτό εδώ;»
«Το έστειλε κατά λάθος σε μένα μαζί με τις φωτογραφίες του σπιτιού. Το κατάλαβε και με πήρε αμέσως να μου πει να το διαγράψω.»
Η γιαγιά σταμάτησε για λίγο.
«Δεν ξέρω τι έχει στο μυαλό της. Ξέρω μόνο ότι δεν πρέπει να υπογράψεις τίποτα όσο είσαι πληγωμένη.»
Εκείνο το βράδυ, όταν γύρισε ο Νίκος από το συνεργείο, του τα είπα όλα.
Με άκουσε χωρίς να με διακόψει.
«Δεν πιστεύω ότι έγινε όλο αυτό για ένα σπίτι», είπε στο τέλος.
«Ούτε εγώ. Αλλά η Μαρίνα ήθελε να πουλήσουμε εδώ και μήνες. Μου είχε πει ότι χρειαζόταν τα χρήματα για κάποια θεραπεία.»
«Και γιατί δεν σου εξήγησε ακριβώς;»
Δεν είχα απάντηση.
Το Σάββατο το πρωί, η μητέρα μου ήρθε απροειδοποίητα.
Κρατούσε μια κατσαρόλα με γιουβαρλάκια και ένα χαρτονένιο κουτί από ζαχαροπλαστείο.
«Έφερα φαγητό. Να μη μαγειρεύεις.»
Δεν της ζήτησα να φύγει.
Της πρόσφερα καφέ και κάθισα απέναντί της.
«Μαμά, πότε αποφασίσατε με τη Μαρίνα ότι θα πουλήσουμε το σπίτι;»
Το κουταλάκι της σταμάτησε στον αέρα.
«Ποιο σπίτι;»
«Στο Ωραιόκαστρο.»
«Αχ, παιδί μου, για καλό σου το λέμε. Τι να το κάνεις ένα παλιό σπίτι που όλο ζημιές βγάζει;»
«Γιατί δεν μου είπατε ότι βρήκατε αγοραστή;»
Ακούμπησε το φλιτζάνι της απότομα.
«Ποιος σου είπε τέτοια πράγματα; Η γιαγιά σου;»
«Δεν έχει σημασία.»
«Εκείνη μια ζωή ανακατεύεται!»
«Μαμά, απάντησέ μου.»
Πήρε μια βαθιά ανάσα.
«Η Μαρίνα έχει χρέη.»
Ήταν η πρώτη ειλικρινής φράση που είχα ακούσει από το στόμα της εδώ και μέρες.
«Τι χρέη;»
«Από τις θεραπείες. Από δάνεια. Ο Στέλιος δεν μπορεί να πληρώνει άλλο.»
«Πόσα;»
«Δεν ξέρω ακριβώς.»
«Ξέρεις.»
Έτριψε τα χέρια της.
«Περίπου σαράντα χιλιάδες.»
Ένιωσα τα μάτια μου να ανοίγουν διάπλατα.
«Σαράντα χιλιάδες ευρώ;»
«Μην το λες έτσι δυνατά.»
«Και νομίζατε ότι θα πουλούσα το μερίδιό μου για να τα καλύψω;»
«Είναι αδελφή σου.»
«Κι εγώ είμαι κόρη σου.»
Η μητέρα μου κοίταξε προς το παιδικό δωμάτιο.
«Εσύ τα κατάφερες, Ελένη. Έχεις οικογένεια, έχεις δουλειά, έχεις το μωρό σου. Η Μαρίνα έχει μείνει πίσω.»
«Η ζωή δεν είναι αγώνας δρόμου, μαμά.»
«Εύκολο να το λες όταν όλα σου ήρθαν όπως τα ήθελες.»
Τότε της έδειξα το τετράδιο.
Η έκφρασή της άλλαξε.
Πέρασε το δάχτυλό της πάνω από τη ζωγραφιά.
«Το είχε κρατήσει η μητέρα μου;»
«Γιατί άφησες τη Μαρίνα να πιστεύει ότι το όνομα ήταν δικό της;»
Δεν μίλησε αμέσως.
Ύστερα έβαλε τα κλάματα.
«Όταν πέθανε ο πατέρας σας, η Μαρίνα είχε σταματήσει να τρώει. Φοβόμουν ότι θα την έχανα κι εκείνη. Κάθε φορά που ζητούσε κάτι, της το έδινα. Εσύ ήσουν τόσο ήσυχο παιδί…»
«Ήμουν ήσυχο γιατί κανείς δεν είχε χρόνο να με ακούσει.»
Η μητέρα μου σήκωσε το κεφάλι.
«Δεν το έκανα επίτηδες.»
«Το ξέρω. Αλλά το έκανες για χρόνια.»
Δεν φωνάξαμε.
Και ίσως αυτό ήταν που την τρόμαξε περισσότερο.
Τρεις ημέρες αργότερα, η Μαρίνα μου έστειλε μήνυμα.
«Θέλω να μιλήσουμε χωρίς τη μαμά.»
Συναντηθήκαμε σε ένα μικρό καφέ στη Νέα Παραλία, ένα απόγευμα που ο αέρας κουνούσε τόσο δυνατά τα δέντρα ώστε όλοι είχαν μαζευτεί μέσα.
Είχα αφήσει την Αριάδνη στον Νίκο.
Η Μαρίνα καθόταν ήδη στο τραπέζι, με ένα ποτήρι νερό μπροστά της. Δεν φορούσε μακιγιάζ και έμοιαζε εξαντλημένη.
«Η μαμά μού είπε ότι βρήκες το τετράδιο», είπε.
«Ναι.»
Έγνεψε αργά.
«Θυμάμαι που το πήρα.»
Δεν περίμενα αυτή την παραδοχή.
«Τότε γιατί επέμενες ότι το όνομα ήταν δικό σου;»
«Επειδή, όταν το πήρα, η μαμά μού είπε πως μπορούσα να το κρατήσω.»
«Ένα όνομα δεν είναι αντικείμενο, Μαρίνα.»
«Για μένα ήταν το μόνο πράγμα που μπορούσα να σχεδιάσω.»
Κοίταξε τα χέρια της.
«Μετά τον θάνατο του μπαμπά, έκανα κάθε βράδυ την ίδια σκέψη. Ότι κάποιος που αγαπούσα μπορούσε να εξαφανιστεί χωρίς προειδοποίηση. Φανταζόμουν πως θα είχα μια κόρη και θα της έδινα αυτό το όνομα. Ήταν η δική μου υπόσχεση ότι κάποτε τα πράγματα θα ξαναγίνονταν όμορφα.»
Την άκουσα, χωρίς να νιώσω ότι έπρεπε να διορθώσω τον πόνο της.
«Το καταλαβαίνω», της είπα. «Αλλά δεν μπορείς να τιμωρείς την κόρη μου επειδή η ζωή δεν σου έδωσε όσα ήθελες.»
Τα μάτια της γέμισαν.
«Ξέρω.»
Ήταν η πρώτη φορά που την άκουγα να το λέει.
Τη ρώτησα για τα χρέη.
Μου είπε ότι οι θεραπείες ήταν μόνο ένα μέρος. Ο Στέλιος είχε χάσει πολλά χρήματα όταν έκλεισε το μικρό κατάστημα ανταλλακτικών του. Είχαν δανειστεί από συγγενείς, είχαν χρησιμοποιήσει πιστωτικές κάρτες και εκείνη είχε κρύψει ένα μέρος των υποχρεώσεων ακόμη και από τον άντρα της.
«Η μαμά μού πρότεινε να πουλήσουμε το σπίτι», παραδέχτηκε.
«Και το μήνυμα στον μεσίτη;»
Έσκυψε το κεφάλι.
«Νόμιζα ότι αν ένιωθες άσχημα για μένα, θα δεχόσουν.»
Η φράση με πλήγωσε περισσότερο από κάθε άλλη.
«Άρα χρησιμοποίησες και το μωρό μου.»
«Δεν το σχεδίασα έτσι από την αρχή.»
«Αλλά το έκανες.»
«Ναι.»
Μείναμε για αρκετή ώρα σιωπηλές.
Τελικά έβγαλε από την τσάντα της έναν μικρό φάκελο.
Μέσα υπήρχε μια φωτογραφία.
Ήταν αντίγραφο εκείνης που είχε σκίσει.
Η Αριάδνη κοιμόταν με το χεράκι στο μάγουλο, μέσα στο κίτρινο φορμάκι της.
«Ζήτησα από τη μαμά να μου τη στείλει ξανά», είπε. «Πήγα να την τυπώσω.»
Στην πίσω πλευρά είχε γράψει:
«Στην Αριάδνη, που δεν φταίει για τίποτα από όσα δεν καταφέραμε εμείς.»
Δεν της είπα αμέσως ότι τη συγχωρούσα.
Δεν ήμουν έτοιμη.
Της είπα μόνο ότι θα χρειαζόταν χρόνος, ότι το σπίτι δεν θα πουλιόταν για να καλυφθούν κρυφά χρέη και ότι, αν ήθελε πραγματική βοήθεια, έπρεπε πρώτα να μιλήσει ειλικρινά στον Στέλιο και να οργανώσει τις οφειλές της.
Έγνεψε.
Πριν φύγουμε, με ρώτησε:
«Θα μπορέσω κάποτε να τη γνωρίσω;»
«Ναι. Όταν μπορέσουμε να βρεθούμε χωρίς να χρειάζεται κάποιος να πληγωθεί για να νιώσεις εσύ καλύτερα.»
Δεν προσπάθησε να διαφωνήσει.
Πέρασαν σχεδόν τέσσερις μήνες.
Η Μαρίνα ξεκίνησε ψυχοθεραπεία. Μίλησε στον Στέλιο για τα χρέη, και μαζί άρχισαν να βρίσκουν τρόπο αποπληρωμής. Δεν λύθηκαν όλα ξαφνικά. Υπήρχαν δύσκολες εβδομάδες και τηλεφωνήματα που τελείωναν αμήχανα.
Η μητέρα μου χρειάστηκε περισσότερο χρόνο.
Στην αρχή συνέχισε να μου λέει ότι ήμουν αυστηρή, ότι η οικογένεια πρέπει να συγχωρεί, ότι κάποτε θα καταλάβαινα.
Μέχρι που ένα απόγευμα της είπα:
«Μαμά, δεν χρειάζομαι να αγαπάς λιγότερο τη Μαρίνα. Χρειάζομαι να μη μικραίνεις εμένα για να χωρέσει εκείνη.»
Δεν απάντησε.
Αλλά την επόμενη φορά που ήρθε στο σπίτι, με ρώτησε πώς ήμουν εγώ πριν ζητήσει να πάρει αγκαλιά το μωρό.
Μπορεί να ακούγεται ασήμαντο.
Για μένα δεν ήταν.
Η πρώτη φορά που η Μαρίνα κράτησε την Αριάδνη έγινε ένα κυριακάτικο απόγευμα του Σεπτεμβρίου.
Καθόμασταν στο μπαλκόνι. Ο Νίκος είχε φέρει παγωτό καϊμάκι και η πεθερά μου είχε στείλει σπιτική καρυδόπιτα.
Η μικρή, σχεδόν πέντε μηνών πια, κοιτούσε με περιέργεια τα πρόσωπά μας.
Η Μαρίνα άπλωσε διστακτικά τα χέρια.
«Μπορώ;»
Της έδωσα την Αριάδνη.
Την κράτησε προσεκτικά, σαν να φοβόταν πως μια λάθος κίνηση θα έσπαγε κάτι πολύτιμο.
«Γεια σου, μικρούλα», της ψιθύρισε.
Η Αριάδνη χαμογέλασε.
Και η Μαρίνα άρχισε να κλαίει.
Δεν έτρεξα να την παρηγορήσω. Ούτε της ζήτησα να σταματήσει.
Έμεινα στη θέση μου, πίνοντας τον καφέ μου, αφήνοντάς την να ζήσει τα συναισθήματά της χωρίς να τα αναλάβω εγώ.
Λίγο αργότερα η μητέρα μας ήρθε στο μπαλκόνι.
Κοίταξε τη Μαρίνα που έκλαιγε και, από συνήθεια, έκανε ένα βήμα προς το μέρος της.
Ύστερα σταμάτησε.
Γύρισε σε μένα.
«Ελένη, θέλεις να σου κρατήσω λίγο το μωρό για να ξεκουραστείς;»
Για πρώτη φορά στη ζωή μου, η μητέρα μου είχε δει και τις δυο κόρες της στο ίδιο δωμάτιο.
Εκείνο το βράδυ, αφού έφυγαν όλοι, άνοιξα το συρτάρι όπου φύλαγα τα τέσσερα κομμάτια της σκισμένης φωτογραφίας.
Δεν τα είχα πετάξει.
Ούτε τα είχα κολλήσει.
Τα έβαλα σε έναν φάκελο μαζί με το παλιό σχολικό μου τετράδιο και μια καινούργια φωτογραφία της Αριάδνης, όπου γελούσε στην αγκαλιά του πατέρα της.
Ο Νίκος με είδε και με ρώτησε:
«Γιατί κρατάς ακόμα τη σκισμένη;»
Σκέφτηκα για λίγο την απάντηση.
«Για να θυμάμαι τη μέρα που σταμάτησα να περιμένω κάποιον να έρθει να με υπερασπιστεί.»
Κοίταξα τη μικρή, που κοιμόταν ήσυχα στην κούνια της.
Το όνομά της δεν ήταν νίκη απέναντι στην αδελφή μου. Δεν ήταν απόδειξη ότι είχα περισσότερο δίκιο ή ότι είχα πάρει κάτι που εκείνη δεν μπορούσε να αποκτήσει.
Ήταν ένα νήμα που είχε ξεκινήσει από τις ιστορίες του πατέρα μου, είχε χαθεί για πολλά χρόνια ανάμεσα σε ενοχές και σιωπές, και τώρα είχε φτάσει στα χέρια της κόρης μου.
Και αυτή τη φορά δεν θα επέτρεπα σε κανέναν να της μάθει ότι, για να την αγαπούν, πρέπει πρώτα να παραχωρεί όσα είναι δικά της.