Η κυρία Ευγενία χτύπησε την πόρτα μας στις εννιά και είκοσι το βράδυ κρατώντας στο ένα χέρι έναν λευκό φάκελο και στο άλλο την παλιά καφέ τσάντα της.
Ήταν κατακόκκινη από την προσπάθεια. Έμενε στον τρίτο, εμείς στον πέμπτο, και το ασανσέρ της πολυκατοικίας στον Βύρωνα είχε πάλι χαλάσει.
— Πάρε τα, Μαρίνα, είπε και μου έσπρωξε τον φάκελο στο στήθος. Δεν θέλω να σας χρωστάω ξανά.
Για λίγα δευτερόλεπτα δεν κατάλαβα.
Το μεσημέρι της είχα πληρώσει έναν λογαριασμό της ΔΕΗ, εκατόν δεκαοκτώ ευρώ. Μου είχε ζητήσει απλώς να της δείξω πώς γίνεται η πληρωμή από το κινητό, αλλά όταν είδα ότι στον λογαριασμό της είχε λιγότερα από σαράντα ευρώ και ότι η προθεσμία έληγε εκείνη τη μέρα, της είπα πως θα τα βάζαμε εμείς και θα μου τα επέστρεφε όταν έμπαινε η σύνταξή της.
Δεν το θεώρησα σπουδαίο.
Ο άντρας μου, όμως, ο Στέλιος, είχε σχεδόν γκρεμίσει το σπίτι όταν το έμαθε.
Κι τώρα η φράση της ηλικιωμένης γυναίκας μού πάγωσε τα χέρια.
«Δεν θέλω να σας χρωστάω ξανά».
Ξανά.
— Κυρία Ευγενία, τι εννοείτε;
Εκείνη κοίταξε πίσω μου.
Ο Στέλιος είχε εμφανιστεί στον διάδρομο. Φορούσε ακόμη το γκρι μπλουζάκι με το οποίο είχε γυρίσει από τη δουλειά και κρατούσε ένα ποτήρι νερό. Μόλις είδε τη γειτόνισσα, σταμάτησε απότομα.
Η Ευγενία άλλαξε έκφραση.
Όχι φόβος ακριβώς.
Κάτι πιο βαρύ.
Ντροπή.
— Τίποτα δεν εννοώ, είπε γρήγορα. Καληνύχτα, κορίτσι μου.
— Περιμένετε.
— Μαρίνα, άσ’ την γυναίκα να φύγει, είπε ο Στέλιος.
Η φωνή του ήταν υπερβολικά ήρεμη.
Η Ευγενία άφησε τον φάκελο στο έπιπλο της εισόδου και κατέβηκε τις σκάλες σχεδόν βιαστικά.
Έκλεισα την πόρτα και γύρισα προς τον άντρα μου.
— Τι ήταν αυτό;
— Τι ήταν τι;
— Γιατί είπε «ξανά»;
Ο Στέλιος άφησε το ποτήρι πάνω στο τραπέζι.
— Εβδομήντα οκτώ χρονών είναι. Μπορεί να μπερδεύτηκε.
— Δεν έδειχνε μπερδεμένη.
— Μαρίνα, σε παρακαλώ. Από το μεσημέρι ασχολούμαστε με αυτή τη χαζομάρα.
Χαζομάρα.
Έτσι αποκαλούσε εκατόν δεκαοκτώ ευρώ που είχα δώσει σε μια ηλικιωμένη γυναίκα για να μη μείνει χωρίς ρεύμα.
Το μεσημέρι, όταν του το είχα αναφέρει, άφησε το πιρούνι του στο πιάτο τόσο δυνατά που πετάχτηκε σάλτσα στο τραπεζομάντιλο.
— Πήρες λεφτά από τον κοινό μας λογαριασμό χωρίς να με ρωτήσεις;
— Στέλιο, εκατόν δεκαοκτώ ευρώ ήταν.
— Δεν έχει σημασία πόσα ήταν.
— Θα μας τα δώσει πίσω.
— Και γιατί πρέπει εμείς να πληρώνουμε τους λογαριασμούς της;
Τότε νόμιζα πως είχε νεύρα από τη δουλειά.
Ο Στέλιος ήταν λογιστής σε μικρή εταιρεία στο Παγκράτι και τελευταία παραπονιόταν συνεχώς για πελάτες που καθυστερούσαν πληρωμές, φόρους, έξοδα και την ακρίβεια.
Δεν περίμενα, όμως, να επιμένει τόσο.
— Μια φορά τη βοήθησα.
Εκεί είχε σηκώσει το κεφάλι απότομα.
— Μία φορά;
— Ναι.
— Είσαι σίγουρη;
Είχα γελάσει.
— Τι ερώτηση είναι αυτή;
Τώρα δεν γελούσα καθόλου.
Πήρα τον φάκελο που είχε αφήσει η Ευγενία. Μέσα υπήρχαν έξι χαρτονομίσματα των είκοσι ευρώ.
Εκατόν είκοσι.
— Θα της δώσω τα δύο ευρώ αύριο, είπα.
Ο Στέλιος δεν απάντησε.
— Από πού βρήκε τα χρήματα τόσο γρήγορα;
— Δεν ξέρω.
— Είπε ότι είχε μόνο τριάντα επτά ευρώ.
— Μπορεί να είχε στο σπίτι.
Τον κοίταξα.
Ο άντρας μου απέφευγε το βλέμμα μου.
Και τότε, για πρώτη φορά ύστερα από έντεκα χρόνια γάμου, είχα την παράξενη αίσθηση ότι ο Στέλιος δεν προσπαθούσε να κρύψει κάτι που είχε κάνει εκείνη τη μέρα.
Προσπαθούσε να κρύψει κάτι που κρατούσε πολύ περισσότερο.
Την επόμενη πρωινή ώρα περίμενα να φύγει.
Άκουσα την πόρτα της πολυκατοικίας να κλείνει στις οκτώ παρά τέταρτο. Περίμενα άλλα πέντε λεπτά και κατέβηκα στον τρίτο.
Η Ευγενία άργησε να ανοίξει.
— Εσύ είσαι;
— Θέλω μόνο δύο λεπτά.
— Έχω δουλειές.
Κοίταξα το εσωτερικό του διαμερίσματος πίσω της. Το τραπέζι ήταν καλυμμένο με λογαριασμούς, αποδείξεις και φακέλους.
— Από πού βρήκατε τα χρήματα χθες;
Το πρόσωπό της έκλεισε.
— Τα είχα.
— Γιατί μου είπατε ότι δεν θέλετε να μας χρωστάτε ξανά;
Η Ευγενία έσφιξε τα χείλη της.
— Λόγια μιας γριάς.
— Μη μου το κάνετε αυτό.
Για πρώτη φορά με κοίταξε στα μάτια.
— Δεν θα μπλέξω ανάμεσα σε αντρόγυνο.
— Άρα υπάρχει κάτι.
— Μαρίνα…
— Σας είχε δώσει χρήματα ο Στέλιος;
Έγειρε το κεφάλι της προς τα κάτω.
Αυτό ήταν η απάντηση.
📌 Αν θέλετε να μάθετε γιατί η Ευγενία φοβόταν τόσο να μιλήσει, η συνέχεια βρίσκεται στο πρώτο σχόλιο. 👇
Μπήκα στο σπίτι της χωρίς να περιμένω πρόσκληση.
Η Ευγενία έκλεισε την πόρτα πίσω μας.
— Πόσα; τη ρώτησα.
— Δεν έχει σημασία.
— Για μένα έχει.
Κάθισε αργά σε μια καρέκλα.
— Δεν μου έδωσε χρήματα.
— Τότε τι;
Έτριψε τα δάχτυλά της.
— Τα πήρε.
Νόμιζα ότι δεν είχα ακούσει καλά.
— Τι πήρε;
Η Ευγενία άνοιξε ένα συρτάρι του τραπεζιού και έβγαλε έναν μπλε πλαστικό φάκελο.
Μέσα υπήρχαν φωτοτυπίες τραπεζικών κινήσεων.
— Πριν από ενάμιση χρόνο, είπε, ο Στέλιος ήρθε να μου φτιάξει μια δήλωση στην εφορία. Εγώ δεν ξέρω από υπολογιστές. Από τότε που πέθανε ο άντρας μου, με βοηθούσε με τέτοια πράγματα.
Δεν μίλησα.
Ήξερα ότι ο Στέλιος βοηθούσε δύο ηλικιωμένους της πολυκατοικίας με το Taxisnet.
Το παρουσίαζε πάντα σαν χάρη.
— Μου είπε ότι δικαιούμουν επιστροφή από κάτι παλιές κρατήσεις. Ότι μπορούσε να κάνει τα χαρτιά. Μου ζήτησε κωδικούς, IBAN… Του τα έδωσα.
Η Ευγενία τράβηξε μία σελίδα.
— Μετά άρχισαν να φεύγουν μικρά ποσά.
Κοίταξα.
180 ευρώ.
Οι μεταφορές γίνονταν κάθε λίγους μήνες.
Δικαιούχος: «STELIOS K.».
Ένιωσα το στομάχι μου να σφίγγεται.
— Γιατί δεν μου το είπατε;
— Στην αρχή δεν το κατάλαβα. Μετά, όταν το κατάλαβα, με βρήκε ο ίδιος.
— Και;
Η Ευγενία έκλεισε τα μάτια.
— Μου είπε ότι ήταν δανεικά. Ότι περνούσα δύσκολα κι εκείνος με είχε βοηθήσει παλιότερα με κάποιες πληρωμές. Μου έδειξε χαρτιά. Εγώ δεν θυμόμουν.
— Τι χαρτιά;
Μου έδωσε τρεις αποδείξεις.
Αναγνώρισα αμέσως τη γραφή του άντρα μου.
«Πληρωμή κοινοχρήστων για Ε. Παπαδάκη».
«Φαρμακείο».
«ΔΕΗ».
Δίπλα υπήρχαν ποσά.
250 ευρώ.
— Δεν είναι δική σας υπογραφή, είπα.
— Το ξέρω τώρα.
— Τότε;
— Τότε νόμιζα πως ίσως είχα υπογράψει κάτι και το ξέχασα.
Τα μάτια της γέμισαν δάκρυα.
— Όταν είσαι μεγάλος, Μαρίνα, όλοι σε κάνουν να αμφιβάλλεις για τη μνήμη σου.
Έμεινα σιωπηλή.
— Και χθες;
— Χθες όταν σε είδα να πληρώνεις τον λογαριασμό μου, φοβήθηκα.
— Γιατί;
— Γιατί την προηγούμενη φορά που εμφανίστηκε πληρωμή που δεν είχα κάνει εγώ, ο άντρας σου μού είπε μετά ότι του χρωστούσα τα χρήματα.
Κάτι μέσα μου έσπασε.
— Δηλαδή νόμιζες ότι τα εκατόν δεκαοκτώ ευρώ ήταν δική του παγίδα;
Η Ευγενία έγνεψε.
— Γι’ αυτό πούλησα ένα χρυσό σταυρουδάκι που είχα από τη μητέρα μου. Για να σου τα επιστρέψω αμέσως.
Κοίταξα την άδεια αλυσίδα στον λαιμό της.
Ήθελα να κάνω εμετό.
Γύρισα σπίτι και άνοιξα τον υπολογιστή.
Ο Στέλιος είχε αφήσει αποθηκευμένους κωδικούς στον browser. Δεν χρειαζόταν να ψάξω πολύ.
Βρήκα έναν φάκελο με τίτλο «ΠΕΛΑΤΕΣ ΙΔΙΩΤΕΣ».
Δεν υπήρχε μόνο η Ευγενία.
Υπήρχαν πέντε ονόματα από την πολυκατοικία και τη γειτονιά.
Η κυρία Λίτσα από τον δεύτερο.
Ο κύριος Θανάσης από το απέναντι στενό.
Ένας παλιός περιπτεράς που είχε πάθει εγκεφαλικό.
Ένας χήρος από την Καισαριανή.
Και ένας άντρας που δεν γνώριζα.
Σε κάθε φάκελο υπήρχαν σημειώσεις.
Κωδικοί.
IBAN.
Ποσά.
Η καρδιά μου χτυπούσε τόσο δυνατά που άκουγα το αίμα στα αυτιά μου.
Στον φάκελο της Ευγενίας βρήκα ένα Excel.
Στη στήλη «ΛΗΦΘΕΝΤΑ» το συνολικό ποσό ήταν 3.860 ευρώ.
Στη στήλη «ΥΠΟΛΟΙΠΟ» υπήρχε ένας αριθμός που με έκανε να καθίσω.
«1.140».
Δηλαδή ο Στέλιος σχεδίαζε να πάρει κι άλλα.
Τον κάλεσα.
— Πότε θα γυρίσεις;
— Κατά τις έξι. Γιατί;
— Να φέρεις ψωμί.
Ήθελα να ακουστώ φυσιολογική.
Στις τέσσερις πήγα στην τράπεζα με την Ευγενία.
Δεν μας έδωσαν λεπτομέρειες για τον λογαριασμό του Στέλιου, αλλά μας εξήγησαν τι έπρεπε να κάνει εκείνη: έγγραφη αμφισβήτηση συναλλαγών και καταγγελία.
Στις πέντε και μισή είχε ήδη τηλεφωνήσει στον ανιψιό της, τον Πέτρο, που εργαζόταν σε δικηγορικό γραφείο στον Πειραιά.
— Μη γυρίσεις σπίτι μόνη, μου είπε.
— Θα γυρίσω.
— Δεν ξέρεις πώς θα αντιδράσει.
— Θέλω να δω αν θα πει την αλήθεια χωρίς να ξέρει τι βρήκα.
Ο Στέλιος μπήκε στις έξι και δέκα κρατώντας ψωμί και ένα πλαστικό σακουλάκι με ντομάτες.
Με φίλησε στο μάγουλο.
— Τι έγινε; Έχεις ύφος κηδείας.
— Μίλησα με την Ευγενία.
Σταμάτησε.
Μόνο για μισό δευτερόλεπτο.
Μετά άρχισε να βγάζει τα πράγματα από τη σακούλα.
— Και;
— Μου είπε ότι σου χρωστάει χρήματα.
— Α, αυτό.
Το είπε τόσο αδιάφορα, που σχεδόν με τρόμαξε περισσότερο.
— Τι είναι «αυτό»;
— Της είχα καλύψει διάφορα έξοδα.
— Πόσα;
— Δεν θυμάμαι.
— Τρεις χιλιάδες οκτακόσια εξήντα;
Το χέρι του έμεινε πάνω σε μια ντομάτα.
Με κοίταξε.
— Έψαξες τον υπολογιστή μου;
— Είναι αλήθεια;
— Δεν καταλαβαίνεις.
— Εξήγησέ μου.
Άρχισε να περπατάει στην κουζίνα.
— Αυτοί οι άνθρωποι δεν μπορούν να διαχειριστούν ούτε τα βασικά. Τους τρέχω σε υπηρεσίες, κάνω δηλώσεις, ρυθμίσεις, αιτήσεις. Νομίζεις ότι όλα αυτά είναι δωρεάν;
— Τους είπες ότι τους χρεώνεις;
— Δεν γίνεται να εξηγείς τα πάντα.
— Πήρες χρήματα από λογαριασμό ηλικιωμένης γυναίκας χωρίς άδεια.
— Δεν τα έκλεψα.
— Τι τα έκανες;
Σιώπησε.
— Τι τα έκανες, Στέλιο;
— Κάλυπτα τρύπες.
— Ποιες τρύπες;
Τότε γέλασε νευρικά.
— Τώρα θα παίξεις την αθώα;
— Δεν έχω ιδέα για τι μιλάς.
Έβγαλε το κινητό του, άνοιξε την εφαρμογή της τράπεζας και μου έδειξε έναν λογαριασμό που δεν είχα ξαναδεί.
Υπόλοιπο: 214 ευρώ.
Ιστορικό: στοιχήματα, online παιχνίδια, μεταφορές σε δύο εταιρείες που δεν γνώριζα.
— Έχασες τα χρήματα;
— Θα τα επέστρεφα.
— Πόσα έχεις χάσει;
— Δεν έχει σημασία.
— Πόσα;
— Δεκαεννιά χιλιάδες.
Δεν μπορούσα να μιλήσω.
— Από πού;
— Από δικά μου. Από κάρτες. Από…
Σταμάτησε.
— Από αυτούς τους ανθρώπους;
— Θα τα επέστρεφα!
Χτύπησε το χέρι του στον πάγκο.
— Και γιατί έκανες σκηνή για τα εκατόν δεκαοκτώ ευρώ;
Ο Στέλιος έσκυψε το κεφάλι.
Η απάντηση ήρθε μόνη της.
Δεν θύμωσε επειδή έδωσα τα χρήματα.
Θύμωσε επειδή είχα πλησιάσει την Ευγενία.
Επειδή υπήρχε κίνδυνος να μιλήσουμε.
— Αν δεν είχα βοηθήσει χθες την Ευγενία, είπα, δεν θα το μάθαινα ποτέ.
Δεν απάντησε.
— Πόσοι είναι;
— Μαρίνα…
— Πόσοι;
— Έξι.
Την επόμενη εβδομάδα έγιναν επτά.
Η κυρία Λίτσα θυμήθηκε μια μεταφορά που δεν είχε εγκρίνει.
Ο κύριος Θανάσης βρήκε δύο.
Ο χήρος από την Καισαριανή είχε χάσει σχεδόν δύο χιλιάδες ευρώ.
Ο Στέλιος έφυγε από το σπίτι εκείνο το βράδυ.
Δεν τον πέταξα έξω ουρλιάζοντας.
Δεν έσπασα πιάτα.
Του έδωσα μια βαλίτσα και του είπα να αφήσει τα κλειδιά.
Τρεις μήνες αργότερα ξεκίνησαν οι νομικές διαδικασίες. Η εταιρεία όπου εργαζόταν τον απέλυσε όταν ενημερώθηκε για την υπόθεση. Οι περισσότεροι ηλικιωμένοι πήραν πίσω ένα μέρος των χρημάτων μέσω διακανονισμού που έγινε με τη βοήθεια των οικογενειών τους και δικηγόρου.
Η Ευγενία ήταν η μόνη που δεν με ρώτησε ποτέ γιατί δεν είχα καταλάβει τι συνέβαινε.
Ένα απόγευμα, στις αρχές Δεκεμβρίου, ανέβηκε σπίτι μου.
Το ασανσέρ είχε επιτέλους επισκευαστεί.
Κρατούσε μια μικρή χάρτινη σακούλα.
— Τι είναι αυτό;
Έβγαλε δύο κουραμπιέδες τυλιγμένους σε χαρτί.
— Τους έφτιαξα σήμερα.
Γέλασα για πρώτη φορά έπειτα από μέρες.
— Μόνο δύο;
— Δύο, είπε αυστηρά. Γιατί αν σου φέρω ολόκληρο κουτί, θα νομίζεις ότι σου χρωστάω.
Την κοίταξα.
Κι εκείνη χαμογέλασε.
Τότε πρόσεξα κάτι στον λαιμό της.
Το χρυσό σταυρουδάκι.
— Το πήρατε πίσω;
— Ο ανιψιός μου βρήκε το ενεχυροδανειστήριο.
Άγγιξε τον σταυρό με τα δάχτυλά της.
— Ευτυχώς δεν τον είχαν πουλήσει.
Την αγκάλιασα.
Η Ευγενία έμεινε άκαμπτη για μια στιγμή, σαν να μην περίμενε την κίνηση.
Ύστερα με αγκάλιασε κι εκείνη.
— Ξέρεις ποιο είναι το χειρότερο; ψιθύρισε.
— Ποιο;
— Δεν ήταν τα λεφτά.
Τραβήχτηκε και με κοίταξε.
— Ήταν ότι με έκανε να πιστεύω πως δεν θυμόμουν σωστά τη ζωή μου.
Δεν βρήκα τίποτα να απαντήσω.
Εκείνο το βράδυ, καθώς την έβλεπα να μπαίνει στο ασανσέρ, κατάλαβα γιατί είχε ανέβει λαχανιασμένη πέντε ορόφους για να μου επιστρέψει εκατόν είκοσι ευρώ.
Δεν φοβόταν το χρέος.
Φοβόταν μήπως κάποιος χρησιμοποιήσει ξανά την καλοσύνη της για να της αποδείξει ότι του ανήκε κάτι.
Κι εγώ, χωρίς να το ξέρω, την ημέρα που πλήρωσα έναν απλό λογαριασμό ρεύματος, δεν είχα βοηθήσει μόνο εκείνη.
Είχα ανοίξει την πόρτα σε μια αλήθεια που ο άντρας μου είχε καταφέρει να κρατήσει κλειδωμένη για ενάμιση χρόνο.