Το χαστούκι ακούστηκε τόσο δυνατά, που η κυρία Ελένη από το διπλανό τραπέζι γύρισε και μας κοίταξε.
Δεν ήταν ο πόνος που με έκανε να μείνω ακίνητη. Ήταν ότι η αδελφή μου, η ίδια γυναίκα που πριν από τρεις εβδομάδες με αγκάλιαζε κλαίγοντας και με αποκαλούσε «τον φύλακα άγγελό της», στεκόταν τώρα απέναντί μου με το χέρι ακόμη σηκωμένο.
«Δεν μπορείς να μου το κάνεις αυτό!» φώναξε η Δέσποινα.
Ήμασταν στην κουζίνα του πατρικού μας, στη Νέα Σμύρνη. Στο τραπέζι υπήρχε ακόμη η μισή πορτοκαλόπιτα που είχε φτιάξει η μητέρα μας, τρία φλιτζάνια ελληνικού καφέ και ένας φάκελος από την κλινική.
«Δέσποινα, χαμήλωσε τη φωνή σου», είπα.
«Να χαμηλώσω τη φωνή μου; Εσύ μου υπόσχεσαι ένα παιδί και μετά μου λες ότι άλλαξες γνώμη;»
Η μητέρα μας άφησε το κουταλάκι της στο πιατάκι.
«Μαρίνα, δεν γίνεται να παίζεις έτσι με τον πόνο της αδελφής σου. Ξέρεις τι έχει περάσει.»
Το ήξερα.
Ήξερα για τις τέσσερις αποτυχημένες προσπάθειες εξωσωματικής. Για τις δύο αποβολές. Για τη νύχτα που η Δέσποινα είχε τηλεφωνήσει στις τρεις τα ξημερώματα επειδή δεν άντεχε να βλέπει άλλο παιδικά καρότσια στον δρόμο.
Ήξερα επίσης κάτι που εκείνες δεν γνώριζαν.
Κάτι που μου είχε πει ο άντρας της, ο Αντώνης, δύο βράδια νωρίτερα, όταν με είχε καλέσει στο γραφείο του για να συζητήσουμε, όπως ισχυρίστηκε, τις τελευταίες λεπτομέρειες πριν αρχίσει η διαδικασία.
Και αυτό που είχε συμβεί εκεί ήταν αρκετό για να αλλάξει τα πάντα.
«Δεν θα προχωρήσω», επανέλαβα. «Αυτή είναι η απόφασή μου.»
Η Δέσποινα άρπαξε τον φάκελο και τον πέταξε στο πάτωμα.
«Τότε μην ξαναπείς ότι είσαι αδελφή μου.»
Η μητέρα μας δεν την εμπόδισε.
Αντίθετα, γύρισε προς εμένα.
«Της καταστρέφεις τη ζωή, Μαρίνα.»
Σηκώθηκα, πήρα την τσάντα μου και βγήκα χωρίς να απαντήσω.
Μόνο όταν μπήκα στο αυτοκίνητο κατάλαβα ότι έτρεμα.
Ήμουν τριάντα επτά χρονών, διαζευγμένη, μητέρα ενός εννιάχρονου αγοριού και φυσικοθεραπεύτρια σε ένα κέντρο αποκατάστασης στην Καλλιθέα. Είχα συνηθίσει να αντιμετωπίζω δύσκολους ανθρώπους, πόνο, θυμό και απογοήτευση.
Δεν είχα συνηθίσει όμως να φοβάμαι την ίδια μου την οικογένεια.
Η Δέσποινα ήταν τέσσερα χρόνια μεγαλύτερή μου. Από μικρές ήμασταν διαφορετικές. Εκείνη ήθελε τα πάντα οργανωμένα, με πρόγραμμα και συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Εγώ μπορούσα να αλλάξω σχέδια την τελευταία στιγμή χωρίς να θεωρώ ότι καταστράφηκε ο κόσμος.
Όταν παντρεύτηκε τον Αντώνη, έναν πολιτικό μηχανικό από το Χαλάνδρι, όλοι έλεγαν πόσο τυχερή ήταν. Είχαν ένα ωραίο διαμέρισμα στο Μαρούσι, δύο καλά εισοδήματα και ταξίδευαν συχνά.
Το μόνο που τους έλειπε, όπως έλεγε η Δέσποινα, ήταν ένα παιδί.
Πριν από οκτώ μήνες, ύστερα από μια σοβαρή επιπλοκή σε εγκυμοσύνη, οι γιατροί της είχαν εξηγήσει ότι μια νέα κύηση θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την υγεία της.
Τότε άρχισε να συζητά την παρένθετη μητρότητα.
Στην Ελλάδα η διαδικασία απαιτεί συγκεκριμένες νομικές προϋποθέσεις, δικαστική άδεια πριν από τη μεταφορά εμβρύου και αυστηρό ιατρικό έλεγχο. Η Δέσποινα είχε ήδη μιλήσει με δικηγόρο και ειδικούς σε μονάδα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
Μια Κυριακή, μετά το μεσημεριανό στο σπίτι της μητέρας μας, μου έπιασε το χέρι.
«Αν υπήρχε κάποιος που θα εμπιστευόμουν για κάτι τέτοιο, θα ήσουν εσύ.»
Δεν μου ζήτησε αμέσως να το κάνω.
Πέρασαν εβδομάδες συζητήσεων.
Μίλησα με γυναικολόγο. Ρώτησα για τους κινδύνους, τις εξετάσεις, τις επιπτώσεις στη δουλειά μου και στον γιο μου, τον Πέτρο. Εξήγησα στον πρώην σύζυγό μου ότι ακόμη το σκεφτόμουν.
Δεν ήταν μια απλή απόφαση.
Αλλά όταν έβλεπα την αδελφή μου να προσπαθεί να συγκρατήσει τα δάκρυά της κάθε φορά που κάποιος ανακοίνωνε μια εγκυμοσύνη, ένιωθα ότι ίσως μπορούσα να της προσφέρω κάτι σπουδαίο.
Έτσι, τρεις εβδομάδες πριν από το χαστούκι, της είπα ότι ήμουν διατεθειμένη να ξεκινήσω την αξιολόγηση, με την προϋπόθεση ότι θα είχα πλήρη ενημέρωση και θα μπορούσα να αποχωρήσω οποιαδήποτε στιγμή.
Δεν είχε γίνει καμία εμβρυομεταφορά. Δεν είχε εκδοθεί ακόμη δικαστική άδεια.
Κανείς δεν είχε δικαίωμα να θεωρεί το σώμα μου δεδομένο.
Η Δέσποινα όμως είχε ήδη αγοράσει ένα μικρό λευκό φορμάκι.
Το είχε βάλει μέσα σε ένα συρτάρι και μου το είχε δείξει με μάτια βουρκωμένα.
«Αυτή τη φορά θα τα καταφέρουμε.»
Και τότε ήρθε το τηλεφώνημα του Αντώνη.
Ήταν Τρίτη, λίγο μετά τις οκτώ.
«Μαρίνα, μπορούμε να βρεθούμε αύριο; Χωρίς τη Δέσποινα. Είναι κάτι που πρέπει να ξέρεις πριν προχωρήσουμε.»
«Τι ακριβώς;»
«Δεν γίνεται από το τηλέφωνο.»
Η φωνή του ήταν ασυνήθιστα σοβαρή.
Την επόμενη ημέρα πήγα στο γραφείο του, κοντά στην Κηφισίας. Η γραμματέας του είχε φύγει και στον διάδρομο ήταν σβηστά τα περισσότερα φώτα.
Με περίμενε με δύο μπουκαλάκια νερό πάνω στο τραπέζι.
Δεν με ρώτησε πώς ήμουν.
Απλώς άνοιξε τον φορητό υπολογιστή του και είπε:
«Πριν ξεκινήσουμε, θέλω να συμφωνήσουμε σε κάτι. Η Δέσποινα δεν πρέπει να μάθει ότι κάναμε αυτή τη συζήτηση.»
Εκείνη τη στιγμή ένιωσα για πρώτη φορά ότι κάτι δεν πήγαινε καθόλου καλά.
📩 Η συνέχεια αυτής της οικογενειακής ιστορίας βρίσκεται στο πρώτο σχόλιο. 👇
«Αν πρόκειται για κάτι που αφορά την εγκυμοσύνη μου, η Δέσποινα πρέπει να το γνωρίζει», απάντησα.
Ο Αντώνης έβγαλε τα γυαλιά του.
«Δεν αφορά ακριβώς την εγκυμοσύνη.»
Έσπρωξε προς το μέρος μου έναν φάκελο.
Μέσα υπήρχε μια επιστολή από δικηγορικό γραφείο και φωτοτυπίες τραπεζικών κινήσεων.
«Τι είναι αυτά;»
«Έχω έναν γιο.»
Τον κοίταξα χωρίς να καταλαβαίνω.
«Έναν γιο από προηγούμενη σχέση. Είναι δεκατεσσάρων.»
«Η Δέσποινα ξέρει;»
Δεν απάντησε αμέσως.
«Όχι.»
Ένιωσα το στομάχι μου να σφίγγεται.
Ο Αντώνης και η Δέσποινα ήταν παντρεμένοι έντεκα χρόνια. Γνωρίζονταν σχεδόν δεκαπέντε.
«Πώς γίνεται να μην της έχεις πει ποτέ ότι έχεις παιδί;»
«Ήταν μια περίπλοκη ιστορία. Η μητέρα του ήταν παντρεμένη τότε. Για χρόνια δεν ήξερα ούτε εγώ την αλήθεια.»
Μου εξήγησε ότι η γυναίκα, η Σοφία, είχε επικοινωνήσει μαζί του πριν από δεκαοκτώ μήνες. Είχε γίνει εξέταση πατρότητας και ο ίδιος είχε αναγνωρίσει το παιδί.
«Τον βλέπω δυο φορές τον μήνα. Βοηθάω οικονομικά. Δεν τον έχω εγκαταλείψει.»
«Και γιατί μου τα λες όλα αυτά;»
Πέρασε το χέρι του από το πρόσωπό του.
«Επειδή η Σοφία ζητά να ενημερωθεί η Δέσποινα. Ο μικρός θέλει να γνωρίσει τα αδέλφια του, αν αποκτήσω άλλα παιδιά.»
«Και;»
«Και δεν μπορώ να της το πω τώρα. Όχι με όλα όσα έχει περάσει.»
Ήμουν έτοιμη να του πω ότι δεν μπορούσε να αποφασίζει μόνος του τι αντέχει να ακούσει η γυναίκα του.
Όμως συνέχισε.
«Θέλω να προχωρήσουμε κανονικά. Να γίνει η διαδικασία, να γεννηθεί το μωρό, να ηρεμήσει η Δέσποινα. Μετά θα βρω τρόπο να της μιλήσω.»
«Ζητάς δηλαδή να σε βοηθήσω να αποκτήσεις άλλο ένα παιδί, ενώ κρύβεις ότι έχεις ήδη ένα;»
«Δεν το θέτεις δίκαια.»
«Πώς να το θέσω;»
Έγειρε πίσω στην καρέκλα.
«Η Δέσποινα έχει χτίσει ολόκληρη τη ζωή της γύρω από την ιδέα ότι δεν είμαστε οικογένεια επειδή δεν έχουμε παιδί. Αν μάθει ότι εγώ έχω ήδη έναν γιο, δεν ξέρω τι μπορεί να κάνει.»
Τότε κατάλαβα κάτι τρομερό.
Ο Αντώνης δεν φοβόταν μόνο ότι θα έχανε τον γάμο του.
Φοβόταν ότι θα γκρεμιζόταν η ιστορία πάνω στην οποία είχε στηρίξει την επιθυμία της Δέσποινας να γίνει μητέρα.
«Πρέπει να της μιλήσεις», είπα.
«Θα το κάνω. Αλλά όχι πριν τελειώσουμε με το μωρό.»
Σηκώθηκα.
Εκείνος με σταμάτησε στην πόρτα.
«Μαρίνα, σκέψου την αδελφή σου. Αν χαλάσει αυτή η ευκαιρία, θα το κουβαλάς μια ζωή.»
Την επόμενη ημέρα πήρα τηλέφωνο τη δικηγόρο που είχε αναλάβει την υπόθεση της παρένθετης μητρότητας.
Της είπα ότι αποσύρω τη συναίνεσή μου.
Δεν ανέφερα τον γιο του Αντώνη. Δεν ήταν δική μου δουλειά να αποκαλύψω την ταυτότητα ενός ανήλικου παιδιού χωρίς να ξέρω τις συνέπειες.
Της εξήγησα μόνο ότι είχαν προκύψει σοβαρά ζητήματα εμπιστοσύνης μεταξύ των εμπλεκομένων.
Η δικηγόρος με διαβεβαίωσε ότι η απόφασή μου ήταν απολύτως σεβαστή.
Το επόμενο πρωί ενημέρωσα τη Δέσποινα.
Και δύο ημέρες αργότερα βρέθηκα στην κουζίνα της μητέρας μας με το μάγουλο να καίει.
Για σχεδόν μία εβδομάδα δεν μίλησα σε κανέναν τους.
Η μητέρα μου τηλεφωνούσε καθημερινά, αλλά δεν απαντούσα.
Η Δέσποινα έστελνε μηνύματα που άλλαζαν συνεχώς τόνο.
Στην αρχή με κατηγορούσε.
Ύστερα με παρακαλούσε.
Στο τελευταίο έγραφε:
«Ο Αντώνης λέει ότι τρόμαξες με την ευθύνη. Αν αυτό είναι το πρόβλημα, μπορούμε να πληρώσουμε για βοήθεια στο σπίτι και να καλύψουμε ό,τι χρειαστεί.»
Το διάβασα τρεις φορές.
Ο Αντώνης είχε ήδη δώσει τη δική του εξήγηση.
Ένα βράδυ, όταν ο Πέτρος κοιμόταν, του τηλεφώνησα.
«Πρέπει να της πεις την αλήθεια.»
«Μην ανακατεύεσαι άλλο, Μαρίνα.»
«Με ανακάτεψες εσύ όταν μου το αποκάλυψες.»
«Σου το είπα επειδή σε εμπιστευόμουν.»
«Όχι. Μου το είπες για να με κάνεις συνένοχη.»
Για λίγα δευτερόλεπτα ακούστηκε μόνο η ανάσα του.
«Μην κάνεις κάτι που θα το μετανιώσεις.»
Έκλεισα το τηλέφωνο.
Την άλλη μέρα πήρα άδεια από τη δουλειά και συνάντησα τη φίλη μου τη Νίκη, που ήταν δικηγόρος οικογενειακού δικαίου.
Της εξήγησα όσα είχαν συμβεί, χωρίς να της δώσω στοιχεία για το παιδί.
Με άκουσε προσεκτικά.
«Μαρίνα, δεν είσαι υποχρεωμένη να κυοφορήσεις για κανέναν. Ούτε να δικαιολογήσεις την απόφασή σου.»
«Δεν με απασχολεί μόνο αυτό. Η αδελφή μου ζει μέσα σε ένα ψέμα.»
«Τότε μίλησέ της. Αλλά πρόσεξε να μη μετατρέψεις το παιδί σε όπλο εναντίον του πατέρα του. Δεν φταίει εκείνο για τις επιλογές των ενηλίκων.»
Ήξερα ότι είχε δίκιο.
Εκείνο το απόγευμα έστειλα στη Δέσποινα ένα απλό μήνυμα.
«Θέλω να μιλήσουμε οι δυο μας. Χωρίς τη μαμά και χωρίς τον Αντώνη. Υπάρχουν πράγματα που πρέπει να ακούσεις.»
Η απάντηση ήρθε ύστερα από δύο ώρες.
«Αν είναι να μου πεις ξανά ότι δεν θέλεις να με βοηθήσεις, μη μπεις στον κόπο.»
Δεν απάντησα.
Το Σάββατο όμως εμφανίστηκε έξω από το σπίτι μου.
Δεν χτύπησε το κουδούνι. Μου τηλεφώνησε από το αυτοκίνητο.
«Είμαι κάτω.»
Κατέβηκα αφού πρώτα βεβαιώθηκα ότι ο Πέτρος ήταν στο διαμέρισμα της γειτόνισσας, όπου έπαιζε με τον γιο της.
Η Δέσποινα στεκόταν δίπλα στο αυτοκίνητο φορώντας ένα γαλάζιο πουκάμισο και κρατώντας τα κλειδιά τόσο σφιχτά που είχαν αφήσει σημάδια στην παλάμη της.
«Πες μου», είπε.
«Θέλω πρώτα να ξέρεις ότι αυτό που θα ακούσεις δεν αφορά την αξία σου ως γυναίκας ούτε το αν αξίζεις να γίνεις μητέρα.»
Με κοίταξε δύσπιστα.
«Τι συμβαίνει με τον Αντώνη;»
Η ερώτησή της με αιφνιδίασε.
«Γιατί το λες;»
Χαμογέλασε πικρά.
«Επειδή εδώ και μία εβδομάδα με ρωτάει κάθε μέρα αν επικοινώνησες μαζί μου. Δεν ενδιαφέρεται πια για την παρένθετη μητρότητα. Ενδιαφέρεται μόνο για το τι ξέρεις εσύ.»
Καθίσαμε σε ένα παγκάκι απέναντι από την πολυκατοικία.
Της είπα όσα μου είχε εκμυστηρευτεί ο Αντώνης.
Δεν υπερέβαλα. Δεν πρόσθεσα υποψίες. Της εξήγησα ότι δεν είχα δει την εξέταση πατρότητας, ούτε γνώριζα αν όλα τα στοιχεία που μου έδωσε ήταν ακριβή.
Η Δέσποινα άκουγε χωρίς να με διακόπτει.
Όταν τελείωσα, έμεινε σιωπηλή.
«Έχει παιδί;» ψιθύρισε.
«Αυτό μου είπε.»
«Δεκατεσσάρων χρονών;»
Έγνεψα.
Άρχισε να κλαίει αθόρυβα.
Ύστερα είπε κάτι που δεν περίμενα.
«Πριν από έξι μήνες βρήκα μια ζωγραφιά στο αυτοκίνητό του.»
Την κοίταξα.
«Μια ζωγραφιά;»
«Ένα σπίτι. Δύο άνθρωποι και ένα αγόρι. Από κάτω έγραφε “Για τον μπαμπά”. Τον ρώτησα και μου είπε ότι ήταν από το βαφτιστήρι ενός συναδέλφου.»
Έβγαλε ένα χαρτομάντιλο από την τσάντα της.
«Δεν τον πίστεψα απόλυτα. Αλλά σκέφτηκα ότι ίσως ήμουν υπερβολική. Έπειτα απ’ όσα είχαμε περάσει, έβρισκα παντού λόγους να στενοχωριέμαι.»
Πέρασε αρκετή ώρα μέχρι να μπορέσει να μιλήσει ξανά.
«Και εσύ γιατί δεν μου το είπες αμέσως;»
Ήταν η πιο δύσκολη ερώτηση.
«Επειδή φοβήθηκα ότι θα σε διαλύσω. Επειδή δεν ήξερα ποιο κομμάτι της ιστορίας ήταν αλήθεια. Και επειδή, όσο ντροπή κι αν μου προκαλεί, για λίγες ώρες σκέφτηκα ότι ίσως θα ήταν ευκολότερο να μη μάθεις τίποτα.»
Η Δέσποινα έσκυψε το κεφάλι.
«Ακριβώς αυτό που σκέφτηκε κι εκείνος.»
Δεν μπορούσα να διαφωνήσω.
«Ναι», είπα. «Και ήταν λάθος μου.»
Έβγαλε το κινητό της.
«Θέλω να τον πάρω τώρα.»
«Καλύτερα να του μιλήσεις όταν θα αισθάνεσαι έτοιμη. Δεν χρειάζεται να γίνει εδώ.»
«Όχι. Θα τον πάρω.»
Το τηλέφωνο χτύπησε τέσσερις φορές.
Ο Αντώνης απάντησε χαρούμενα.
«Έλα, αγάπη μου.»
Η Δέσποινα έβαλε την κλήση σε ανοιχτή ακρόαση.
«Ποιος είναι ο Μάριος;»
Ακολούθησε μια σιωπή που έμοιαζε ατελείωτη.
«Τι;»
«Ο Μάριος. Ποιος είναι;»
«Πού άκουσες αυτό το όνομα;»
Η Δέσποινα έκλεισε τα μάτια.
«Θα μπορούσες απλώς να μου πεις ότι είναι ο γιος σου.»
Δεν ακούστηκε καμία απάντηση.
Και τότε κατάλαβα ότι ο Αντώνης δεν είχε πει ψέματα για την ύπαρξη του παιδιού.
Είχε όμως κρύψει κάτι ακόμη.
«Δέσποινα», είπε τελικά, «πρέπει να έρθεις σπίτι. Υπάρχουν πράγματα που δεν ξέρεις.»
Εκείνη έκλεισε το τηλέφωνο.
Για πρώτη φορά μετά από πολλές ημέρες, με κοίταξε χωρίς θυμό.
«Θα έρθεις μαζί μου;»
Πήγαμε στο Μαρούσι με το δικό της αυτοκίνητο.
Ο Αντώνης μας περίμενε στο σαλόνι. Στο τραπέζι υπήρχε ένα ποτήρι νερό που δεν είχε αγγίξει.
Μόλις με είδε, το πρόσωπό του σκοτείνιασε.
«Δεν είχαμε συμφωνήσει αυτό, Μαρίνα.»
Η Δέσποινα τον διέκοψε.
«Δεν έχεις δικαίωμα να της μιλάς έτσι. Πες μου για το παιδί.»
Ο Αντώνης κάθισε.
Η ιστορία που ακολούθησε ήταν διαφορετική από εκείνη που μου είχε περιγράψει.
Είχε μάθει για τον Μάριο όχι πριν από δεκαοκτώ μήνες, αλλά πριν από σχεδόν πέντε χρόνια.
Η μητέρα του αγοριού είχε επικοινωνήσει μαζί του όταν ο Μάριος ήταν εννιά χρονών, ύστερα από τον θάνατο του άντρα που τον είχε μεγαλώσει.
Ο Αντώνης είχε ζητήσει εξέταση πατρότητας και είχε αναγνωρίσει το παιδί.
Όμως δεν ήταν αυτό το μεγαλύτερο ψέμα.
«Τότε γιατί μου είπες ότι το έμαθες πρόσφατα;» τον ρώτησα.
Δεν απάντησε.
Η Δέσποινα τον κοιτούσε επίμονα.
«Πες το.»
Εκείνος έσκυψε το κεφάλι.
«Επειδή πριν από πέντε χρόνια είχαμε ακόμη ελπίδες να κάνουμε παιδί. Και δεν ήθελα να αισθανθείς ότι εγώ είχα ήδη όσα εσύ προσπαθούσες να αποκτήσεις.»
Η Δέσποινα σηκώθηκε.
«Είχαμε ελπίδες; Αντώνη, πριν από πέντε χρόνια ήμασταν στην πρώτη μας προσπάθεια εξωσωματικής!»
«Το ξέρω.»
«Με κρατούσες από το χέρι έξω από τα χειρουργεία και μου έλεγες πως θα γίνουμε γονείς για πρώτη φορά μαζί!»
Εκείνος δεν αντιμίλησε.
Η Δέσποινα πήγε στο υπνοδωμάτιο. Ακούσαμε μια ντουλάπα να ανοίγει και να κλείνει.
Όταν επέστρεψε, κρατούσε ένα μικρό ξύλινο κουτί.
Το άφησε στο τραπέζι.
Μέσα είχε φωτογραφίες από τις παλιές μας διακοπές, μια κάρτα από την ημέρα του γάμου της και μικρά χαρτάκια με ημερομηνίες των θεραπειών.
Στο κάτω μέρος βρισκόταν μια παιδική ζωγραφιά.
Η ίδια που είχε βρει στο αυτοκίνητο.
«Δεν την πέταξα», είπε. «Γιατί όλο αυτό το διάστημα φοβόμουν ότι υπήρχε κάτι που δεν μου έλεγες.»
Έπειτα τον ρώτησε:
«Ο Μάριος ξέρει για μένα;»
Ο Αντώνης έγνεψε.
«Ξέρει ότι είμαι παντρεμένος.»
«Και τι του λες για το ότι δεν έρχεται ποτέ στο σπίτι μας;»
Ο Αντώνης έμεινε ακίνητος.
«Ότι δεν είμαστε έτοιμοι.»
Η Δέσποινα έβγαλε ένα πνιχτό γέλιο.
«Δεν είμαστε έτοιμοι; Ποιοι δεν είμαστε έτοιμοι; Εγώ, που δεν ήξερα ούτε την ύπαρξή του;»
Έβγαλε τη βέρα της και την ακούμπησε στο τραπέζι.
Δεν φώναξε. Δεν τον έβρισε.
«Θέλω να φύγεις για λίγες μέρες. Χρειάζομαι χρόνο να σκεφτώ.»
Ο Αντώνης προσπάθησε να πλησιάσει, αλλά εκείνη έκανε πίσω.
Φύγαμε μαζί.
Για τις επόμενες δύο εβδομάδες η Δέσποινα έμεινε στο σπίτι μου.
Κοιμόταν στο μικρό δωμάτιο που χρησιμοποιούσα για γραφείο και βοηθούσε τον Πέτρο με τα μαθήματά του.
Κάποιες ημέρες ήταν θυμωμένη.
Άλλες δεν σηκωνόταν σχεδόν καθόλου από το κρεβάτι.
Ένα απόγευμα, καθώς καθαρίζαμε φασολάκια στην κουζίνα, γύρισε και μου είπε:
«Σε χτύπησα επειδή νόμιζα ότι μου έπαιρνες τη μοναδική ευκαιρία να γίνω μητέρα.»
Άφησα το μαχαίρι.
«Το ξέρω.»
«Δεν το δικαιολογεί.»
«Όχι.»
«Συγγνώμη, Μαρίνα.»
Ήταν η πρώτη φορά από τότε που θυμόμουν τον εαυτό μου που η Δέσποινα μου ζητούσε συγγνώμη χωρίς να προσθέσει κάποια εξήγηση.
Αγκαλιαστήκαμε.
Λίγες ημέρες αργότερα τηλεφώνησε και η μητέρα μας.
Είχε μάθει την αλήθεια από τη Δέσποινα.
«Θα έπρεπε να σε είχα ακούσει», μου είπε.
«Θα έπρεπε πρώτα να με είχες ρωτήσει αν ήμουν καλά.»
Δεν προσπάθησε να το αρνηθεί.
«Έχεις δίκιο.»
Ο Αντώνης επέστρεψε στο σπίτι του σχεδόν έναν μήνα αργότερα, αλλά όχι για να συνεχιστεί ο γάμος σαν να μην είχε συμβεί τίποτα.
Η Δέσποινα είχε αποφασίσει να χωρίσουν προσωρινά και να ζητήσουν συμβουλευτική υποστήριξη. Δεν ήξερε αν θα μπορούσε ποτέ να τον εμπιστευτεί ξανά.
Και είχε ξεκαθαρίσει ότι δεν θα προχωρούσε σε καμία διαδικασία απόκτησης παιδιού πριν αποφασίσει τι ήθελε πραγματικά από τη ζωή της.
Πίστευα ότι εκεί τελείωνε η ιστορία.
Έκανα λάθος.
Τρεις μήνες αργότερα, μια Κυριακή πρωί, η Δέσποινα με πήρε τηλέφωνο.
«Μπορείς να έρθεις για καφέ; Θέλω να γνωρίσεις κάποιον.»
Πήγα στο μικρό καφέ κοντά στο Άλσος Νέας Σμύρνης.
Την είδα να κάθεται σε ένα τραπέζι δίπλα στο παράθυρο. Απέναντί της βρισκόταν ένα αδύνατο αγόρι με σκούρα μαλλιά, γυαλιά και μια μπλε μπλούζα με το σήμα μιας ομάδας μπάσκετ.
Ήταν ο Μάριος.
Η Δέσποινα σηκώθηκε.
«Μαρίνα, αυτός είναι ο Μάριος. Ήθελε να σε γνωρίσει.»
Το αγόρι μου έδωσε το χέρι διστακτικά.
«Χάρηκα», είπε.
Καθίσαμε και παραγγείλαμε χυμούς.
Ο Μάριος μιλούσε για το σχολείο του, για το μπάσκετ και για μια εκδρομή που θα έκαναν στη Θεσσαλονίκη.
Έπειτα, καθώς η Δέσποινα πήγε στο ταμείο, με κοίταξε προσεκτικά.
«Μπορώ να σας ρωτήσω κάτι;»
«Φυσικά.»
«Εσείς είστε η αδελφή της Δέσποινας, σωστά;»
«Ναι.»
Έσκυψε λίγο πάνω από το τραπέζι.
«Ο μπαμπάς μού είχε πει ότι δεν μπορούσα να τη γνωρίσω, επειδή εκείνη στενοχωριόταν πολύ που δεν είχε παιδιά.»
Δεν ήξερα τι να απαντήσω.
«Έτσι μου είχε πει», συνέχισε. «Αλλά όταν συναντηθήκαμε, εκείνη μου είπε ότι δεν έφταιγα εγώ για τίποτα.»
Η φωνή του χαμήλωσε.
«Και με ρώτησε αν ήθελα να πάμε μια μέρα να δούμε έναν αγώνα μπάσκετ.»
Τον κοίταξα συγκινημένη.
«Και τι της απάντησες;»
Χαμογέλασε.
«Ότι φυσικά θέλω.»
Η Δέσποινα επέστρεψε κρατώντας τρεις σοκολάτες.
Ο Μάριος πήρε τη δική του και άρχισε να της εξηγεί ποιος παίκτης είχε τραυματιστεί στον τελευταίο αγώνα.
Εκείνη τον άκουγε προσεκτικά.
Δεν προσπαθούσε να γίνει μητέρα του. Δεν προσπαθούσε να αντικαταστήσει τη γυναίκα που τον είχε μεγαλώσει.
Απλώς του πρόσφερε μια θέση στη ζωή της, με τον δικό του ρυθμό.
Όταν φύγαμε από το καφέ, τη ρώτησα γιατί είχε αποφασίσει να τον γνωρίσει.
«Επειδή δεν ήθελα να μεγαλώσει πιστεύοντας ότι η ύπαρξή του ήταν κάτι που έπρεπε να κρύβεται για να μη με πληγώσει.»
«Και πώς αισθάνθηκες όταν τον είδες πρώτη φορά;»
Η Δέσποινα χαμογέλασε με μάτια υγρά.
«Περίεργα. Ζήλεψα για ένα δευτερόλεπτο. Μετά ντράπηκα που ζήλεψα. Και ύστερα είδα ένα παιδί που προσπαθούσε να καταλάβει γιατί οι μεγάλοι είχαν κάνει τη ζωή του τόσο περίπλοκη.»
Περπατήσαμε για λίγο σιωπηλές.
«Ξέρεις τι κατάλαβα, Μαρίνα;» είπε τελικά.
«Τι;»
«Ότι είχα αρχίσει να πιστεύω πως όλοι μου χρωστούσαν κάτι. Ο Αντώνης ένα παιδί. Οι γιατροί ένα αποτέλεσμα. Εσύ το σώμα σου. Η ζωή μια αποζημίωση για όσα πέρασα.»
Σταμάτησε μπροστά σε ένα ανθοπωλείο.
«Και κανείς δεν μου χρωστούσε τίποτα από αυτά.»
Την έπιασα από το μπράτσο.
«Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν άξιζες να έχεις όσα ονειρευόσουν.»
«Το ξέρω», απάντησε. «Αλλά δεν μπορώ να τα απαιτώ πληγώνοντας τους ανθρώπους που αγαπώ.»
Εκείνο το απόγευμα πήγαμε μαζί στο σπίτι της μητέρας μας.
Για πρώτη φορά μετά από μήνες, φάγαμε χωρίς να συζητήσουμε για εξετάσεις, κλινικές ή θεραπείες.
Η μητέρα μας είχε φτιάξει γεμιστά και ο Πέτρος διαμαρτυρόταν επειδή είχε βάλει σταφίδες στη σαλάτα.
Η Δέσποινα γελούσε με την καρδιά της.
Λίγο πριν φύγουμε, η μητέρα μου έφερε από την κουζίνα ένα μικρό κουτί.
«Το βρήκα στο συρτάρι σου», είπε στη Δέσποινα. «Δεν ήξερα αν το ήθελες ακόμη.»
Ήταν το λευκό φορμάκι που είχε αγοράσει τότε.
Η Δέσποινα το κράτησε στα χέρια της.
Για μια στιγμή φοβήθηκα ότι θα ξεσπούσε σε κλάματα.
Αντί γι’ αυτό, το δίπλωσε προσεκτικά και το έβαλε πάλι μέσα στο κουτί.
«Θα το κρατήσω», είπε. «Δεν ξέρω αν θα αποκτήσω κάποτε παιδί. Ίσως με κάποιον άλλο τρόπο, ίσως και ποτέ. Αλλά δεν θέλω να ντρέπομαι επειδή κάποτε ονειρεύτηκα κάτι τόσο πολύ.»
Ύστερα στράφηκε προς εμένα.
«Και δεν θέλω ποτέ ξανά να χρειαστεί να χάσεις την οικογένειά σου για να υπερασπιστείς μια απόφαση που αφορά το δικό σου σώμα.»
Εκείνο το βράδυ, όταν γύρισα σπίτι, ο Πέτρος με ρώτησε γιατί η θεία Δέσποινα ήταν τόσο χαρούμενη.
Του είπα ότι είχε αρχίσει να λύνει ένα πολύ δύσκολο πρόβλημα.
«Σαν αυτά στα μαθηματικά;» ρώτησε.
«Πιο δύσκολο.»
«Και βρήκε την απάντηση;»
Σκέφτηκα την αδελφή μου, τον Μάριο, τον Αντώνη και όλες εκείνες τις ζωές που είχαν μπερδευτεί επειδή ένας άνθρωπος φοβήθηκε να πει την αλήθεια.
«Όχι ακόμη», του απάντησα. «Αλλά επιτέλους ξέρει ποιο είναι το πραγματικό πρόβλημα.»
Έναν χρόνο αργότερα, η Δέσποινα και ο Αντώνης είχαν πάρει διαζύγιο. Η σχέση της με τον Μάριο δεν χάθηκε μαζί με τον γάμο της. Με τη γνώση και τη συμφωνία της μητέρας του, συνέχισαν να συναντιούνται περιστασιακά, χωρίς υποσχέσεις και χωρίς να προσπαθούν να ονομάσουν κάτι που ακόμη διαμορφωνόταν.
Στα γενέθλιά μου, η Δέσποινα μου χάρισε ένα μικρό βραχιόλι.
Στην εσωτερική πλευρά υπήρχαν χαραγμένες τέσσερις λέξεις:
«Σ’ ευχαριστώ που σταμάτησες.»
Την κοίταξα απορημένη.
«Γιατί αυτό;»
«Επειδή τότε νόμιζα ότι μου στερούσες την ευτυχία. Σήμερα ξέρω ότι με εμπόδισες να χτίσω ολόκληρη την υπόλοιπη ζωή μου πάνω σε ένα ψέμα.»
Την αγκάλιασα.
Και κατάλαβα πως εκείνο το «όχι» που κάποτε είχε ακουστεί σαν το τέλος της οικογένειάς μας, ήταν τελικά η πρώτη ειλικρινής αρχή που είχαμε κάνει εδώ και χρόνια.