«Θέλω τα μισά χρήματα μέχρι την Παρασκευή. Ούτε ένα ευρώ λιγότερο. Η μαμά μάς το είχε υποσχεθεί.»
Η αδελφή μου, η Σοφία, χτύπησε την παλάμη της πάνω στο τραπέζι τόσο δυνατά, που το φλιτζάνι του καφέ μου αναπήδησε.
Ήμασταν στο παλιό διαμέρισμα της μητέρας μας, στην Καλαμαριά της Θεσσαλονίκης. Έξω έβρεχε, τα παράθυρα είχαν θαμπώσει και η μυρωδιά από το φρεσκοβαμμένο σαλόνι δεν είχε ακόμη φύγει.
Στο τραπέζι είχα απλώσει τα χαρτιά της πώλησης, τις αποδείξεις για τις επισκευές και τις τελευταίες οφειλές της πολυκατοικίας.
«Σοφία, κανείς δεν είπε ότι δεν θα πάρεις το μερίδιό σου», απάντησα.
«Τότε γιατί χρειάζονται τόσοι υπολογισμοί;»
«Επειδή υπάρχουν έξοδα. Και επειδή θέλω να ξέρουμε και οι δύο πού πήγε κάθε ευρώ.»
Η Σοφία σταύρωσε τα χέρια.
«Πάντα έτσι κάνεις, Ελένη. Βάζεις ένα σωρό χαρτιά μπροστά σου και στο τέλος πρέπει όλοι να πιστέψουμε ότι έχεις δίκιο.»
Δεν της απάντησα αμέσως.
Ήμασταν αδελφές, αλλά από μικρές βλέπαμε τον κόσμο διαφορετικά.
Εγώ ήμουν η μεγαλύτερη κατά τέσσερα χρόνια. Είχα σπουδάσει λογιστική, δούλευα σε μια μικρή εταιρεία εισαγωγών και είχα μάθει να μετράω ακόμη και τα πιο ασήμαντα έξοδα.
Η Σοφία ήταν αυθόρμητη, κοινωνική, πάντα έτοιμη για καινούργιες ιδέες. Είχε ανοίξει δύο φορές δική της επιχείρηση. Η πρώτη ήταν ένα κατάστημα με χειροποίητα κοσμήματα, η δεύτερη ένα μικρό εργαστήριο διακόσμησης.
Και οι δύο είχαν κλείσει μέσα σε λίγα χρόνια.
Δεν την κατηγορούσα γι’ αυτό.
Αλλά ήξερα ότι τον τελευταίο καιρό δυσκολευόταν οικονομικά.
Η μητέρα μας, η κυρία Κατερίνα, είχε φύγει από τη ζωή πριν από δεκατέσσερις μήνες.
Ήταν εβδομήντα εννέα χρονών και μέχρι τα τελευταία της χρόνια επέμενε να ζει μόνη της.
Το διαμέρισμα ήταν όλος της ο κόσμος.
Εκεί είχε μεγαλώσει εμάς τις δύο. Εκεί είχαμε στολίσει κάθε Χριστούγεννα το ίδιο μικρό πλαστικό δέντρο. Εκεί ο πατέρας μας είχε περάσει τα τελευταία χρόνια της ζωής του, καθισμένος κοντά στο παράθυρο με την εφημερίδα του.
Όταν η μητέρα αρρώστησε, ήμουν εκεί σχεδόν καθημερινά.
Της πήγαινα φαγητό, την πήγαινα στους γιατρούς, πλήρωνα λογαριασμούς και φρόντιζα να παίρνει τα φάρμακά της.
Η Σοφία ερχόταν πιο σπάνια.
Έλεγε ότι είχε πολλή δουλειά, ότι το αυτοκίνητό της είχε προβλήματα, ότι τα παιδιά της χρειάζονταν βοήθεια.
Δεν είχα κρατήσει ποτέ λογαριασμό για τις επισκέψεις της.
Μόνο η μητέρα μας μερικές φορές ρωτούσε:
«Η Σοφούλα θα περάσει αυτή την εβδομάδα;»
Και εγώ απαντούσα:
«Θα περάσει, μαμά. Μην ανησυχείς.»
Μετά τον θάνατό της, το διαμέρισμα πέρασε σε εμάς τις δύο, όπως προέκυπτε από τα κληρονομικά έγγραφα που είχε ελέγξει ο συμβολαιογράφος.
Η μητέρα δεν είχε αφήσει κάποια ιδιαίτερη διαθήκη για το σπίτι.
Όσο ζούσε, όμως, μας είχε πει πολλές φορές ότι ήθελε να το μοιραστούμε δίκαια.
Και αυτό ακριβώς σκόπευα να κάνω.
Η πώληση είχε ολοκληρωθεί για εκατόν εξήντα οκτώ χιλιάδες ευρώ.
Από αυτά έπρεπε να αφαιρεθούν συγκεκριμένα έξοδα που είχαμε συμφωνήσει να μοιραστούμε: επισκευές, πιστοποιητικά, ορισμένες οφειλές και αμοιβές επαγγελματιών.
Είχα πληρώσει τα περισσότερα προκαταβολικά.
«Κοίτα», είπα και της έσπρωξα ένα φύλλο με τους υπολογισμούς. «Εδώ είναι όλα. Αν κάτι δεν συμφωνεί, το ελέγχουμε μαζί.»
Η Σοφία κοίταξε βιαστικά τους αριθμούς.
«Και αυτές οι τρεις χιλιάδες διακόσια;»
«Υδραυλικά, βάψιμο και επισκευή στο μπαλκόνι. Έχω όλες τις αποδείξεις.»
«Θα μπορούσες να με ρωτήσεις.»
«Σε ρώτησα. Τον Μάρτιο. Μου είπες να προχωρήσω.»
Δεν απάντησε.
Εκείνη τη στιγμή χτύπησε το κουδούνι.
Ήταν ο κύριος Ανδρέας Παπαδόπουλος, ο άνθρωπος που είχε αγοράσει το διαμέρισμα.
Είχε έρθει για να παραλάβει τα τελευταία κλειδιά και έναν φάκελο με οδηγίες για τον θερμοσίφωνα και τον παλιό συναγερμό.
Ήταν ένας ευγενικός άντρας γύρω στα σαράντα πέντε, με γκρίζους κροτάφους και ήρεμο τρόπο ομιλίας.
«Συγγνώμη που σας διακόπτω», είπε. «Μπορώ να περάσω για ένα λεπτό;»
«Φυσικά», απάντησα.
Του έδωσα τα κλειδιά.
Περπατήσαμε μέχρι την κουζίνα για να του δείξω πού βρισκόταν ο γενικός διακόπτης του νερού.
Η Σοφία μας ακολούθησε, χωρίς να μιλάει.
«Πάντως», είπε ο Ανδρέας χαμογελώντας, «χαίρομαι που τελικά αγοράσαμε εμείς το σπίτι. Είχα αρχίσει να πιστεύω ότι δεν θα προχωρούσε ποτέ.»
«Γιατί το λέτε;» ρώτησα.
«Επειδή όταν πρωτοήρθα να το δω, νόμιζα ότι υπήρχε ήδη άλλος ενδιαφερόμενος.»
«Ποιος;»
Ο άντρας συνοφρυώθηκε, προσπαθώντας να θυμηθεί.
«Μια κυρία. Ήταν εδώ πριν ακόμη βγει η αγγελία. Την είχα συναντήσει τυχαία στην είσοδο, όταν είχα έρθει στην πολυκατοικία για να δω ένα άλλο διαμέρισμα.»
Η Σοφία ίσιωσε απότομα την πλάτη της.
«Δεν χρειάζεται να συζητάμε αυτά τώρα.»
Ο Ανδρέας την κοίταξε απορημένος.
«Μα δεν είπα κάτι κακό.»
«Η πώληση έχει ολοκληρωθεί. Ας αφήσουμε τα υπόλοιπα.»
Ένιωσα την καρδιά μου να χτυπά λίγο πιο γρήγορα.
«Περιμένετε», είπα. «Πότε ακριβώς είδατε εκείνη τη γυναίκα;»
Ο Ανδρέας σκέφτηκε.
«Πρέπει να ήταν τέλη Ιανουαρίου. Θυμάμαι ότι έκανε πολύ κρύο.»
Τότε το διαμέρισμα δεν είχε ακόμη βγει προς πώληση.
Ούτε καν είχαμε αποφασίσει οριστικά ότι θα το πουλούσαμε.
«Και πώς μπήκε μέσα;» ρώτησα.
Ο Ανδρέας κοίταξε προς τη Σοφία.
«Μα… η αδελφή σας της άνοιξε.»
Η Σοφία χλώμιασε.
«Ανδρέα, νομίζω ότι πρέπει να τελειώνουμε.»
Εκείνος χαμήλωσε αμήχανα το βλέμμα.
Εγώ όμως δεν μπορούσα πλέον να σταματήσω.
«Τι γυναίκα ήταν;»
«Γύρω στα εξήντα. Ψηλή, με κοντά καστανά μαλλιά και κόκκινο παλτό. Κρατούσε έναν μπλε φάκελο. Θυμάμαι ότι μιλούσε για μια συμφωνία.»
Η αδελφή μου άφησε απότομα την τσάντα της στον πάγκο.
«Ελένη, σε παρακαλώ. Δεν είναι η κατάλληλη στιγμή.»
Την κοίταξα.
«Σοφία, ποια ήταν αυτή η γυναίκα;»
Δεν απάντησε.
Αντίθετα, έκανε κάτι που δεν την είχα δει ποτέ να κάνει.
Έβγαλε το κινητό της, κοίταξε την οθόνη και ψιθύρισε:
«Όχι τώρα… Θεέ μου, όχι τώρα.»
🔍 Ποια ήταν η άγνωστη γυναίκα με τον μπλε φάκελο και γιατί η Σοφία φοβόταν τόσο πολύ να ακουστεί το όνομά της; Η συνέχεια βρίσκεται στο πρώτο σχόλιο 👇
Ο Ανδρέας κατάλαβε ότι είχε βρεθεί στη μέση μιας οικογενειακής διαφωνίας.
«Συγγνώμη», είπε. «Δεν ήθελα να δημιουργήσω πρόβλημα.»
«Δεν δημιουργήσατε κανένα πρόβλημα», του απάντησα. «Απλώς μάθαμε κάτι που δεν γνώριζα.»
Τον συνόδευσα στην πόρτα.
Όταν γύρισα, η Σοφία είχε καθίσει στην άκρη του καναπέ.
Κρατούσε το κινητό της με τα δύο χέρια.
«Θα μου εξηγήσεις;» τη ρώτησα.
«Δεν είναι όπως νομίζεις.»
«Δεν ξέρω τι να νομίσω. Δεν μου έχεις πει τίποτα.»
Σηκώθηκε και άρχισε να περπατά μπρος πίσω.
«Η γυναίκα λέγεται Δέσποινα Λαμπρινού.»
Το όνομα δεν μου έλεγε απολύτως τίποτα.
«Και ποια είναι;»
«Μεσίτρια. Τουλάχιστον έτσι μου συστήθηκε.»
«Γιατί την έφερες εδώ χωρίς να μου μιλήσεις;»
Η Σοφία κοίταξε προς το παράθυρο.
«Επειδή ήθελα να μάθω πόσο αξίζει το σπίτι.»
«Μπορούσαμε να ζητήσουμε εκτίμηση μαζί.»
«Εσύ τότε δεν ήθελες να το πουλήσουμε.»
Είχε δίκιο.
Τον Ιανουάριο ακόμη σκεφτόμουν μήπως κρατήσουμε το διαμέρισμα και το νοικιάσουμε.
Ήταν δύσκολο να φανταστώ ξένους ανθρώπους να ζουν στο σπίτι της μητέρας μας.
«Και τι έγινε;» ρώτησα.
Η Σοφία κατάπιε δύσκολα.
«Η Δέσποινα μου είπε ότι είχε πελάτη που ενδιαφερόταν για ακίνητα στην περιοχή.»
«Πόσα πρόσφερε;»
«Εκατόν σαράντα χιλιάδες.»
Έμεινα σιωπηλή.
Ήταν είκοσι οκτώ χιλιάδες λιγότερα από την τιμή που τελικά πετύχαμε.
«Και εσύ;»
«Της είπα ότι θα το σκεφτώ.»
«Γιατί δεν μου το ανέφερες;»
Η Σοφία άρχισε να κλαίει.
«Γιατί είχα ήδη πάρει χρήματα από εκείνη.»
Ένιωσα τα πόδια μου να βαραίνουν.
«Τι χρήματα;»
«Έξι χιλιάδες ευρώ.»
Για μερικά δευτερόλεπτα δεν μπόρεσα να μιλήσω.
«Πήρες προκαταβολή για το σπίτι χωρίς τη συγκατάθεσή μου;»
«Δεν ήταν ακριβώς προκαταβολή.»
«Τότε τι ήταν;»
Η Σοφία κάλυψε το πρόσωπό της με τις παλάμες.
«Δάνειο.»
Κάθισα απέναντί της.
«Από μια άγνωστη μεσίτρια;»
«Την είχα γνωρίσει μέσω μιας παλιάς πελάτισσάς μου. Ήξερε ότι είχα οικονομικά προβλήματα. Μου είπε ότι μπορούσε να με βοηθήσει και ότι, αν τελικά πουλούσαμε το σπίτι μέσω αυτής, θα τακτοποιούσαμε το ποσό από το μερίδιό μου.»
«Υπέγραψες κάτι;»
Η Σοφία έγνεψε.
«Ναι.»
«Τι;»
«Ένα ιδιωτικό συμφωνητικό δανείου. Και μια χωριστή δήλωση ότι θα προσπαθούσα να προχωρήσει η πώληση.»
Έκλεισα τα μάτια.
«Σοφία, γιατί δεν ήρθες σε μένα;»
«Γιατί ήξερα τι θα μου έλεγες.»
«Τι θα σου έλεγα;»
«Να σταματήσω να ανοίγω δουλειές που δεν μπορώ να συντηρήσω. Να μάθω να υπολογίζω. Να μην παίρνω αποφάσεις βιαστικά.»
Δεν απάντησα.
Ίσως πράγματι να της είχα πει κάποια από αυτά.
Αλλά θα την είχα βοηθήσει να βρει μια λύση.
«Και τώρα γιατί φοβάσαι τόσο πολύ;»
Η Σοφία μου έδειξε το κινητό.
Στην οθόνη υπήρχε ένα μήνυμα.
«Περιμένω την εξόφληση όπως συμφωνήσαμε. Γνωρίζω ότι η πώληση ολοκληρώθηκε.»
Αποστολέας: Δέσποινα.
«Τα έξι χιλιάδες έγιναν οκτώ χιλιάδες τετρακόσια», ψιθύρισε η αδελφή μου.
Την κοίταξα έκπληκτη.
«Πώς;»
«Μου είπε ότι υπήρχαν τόκοι και έξοδα καθυστέρησης.»
«Έχεις το συμφωνητικό;»
«Ναι.»
«Θέλω να το δω.»
Η Σοφία άνοιξε την τσάντα της και έβγαλε έναν διπλωμένο φάκελο.
Μέσα υπήρχαν τρεις σελίδες.
Τις διάβασα προσεκτικά.
Δεν ήμουν δικηγόρος, αλλά κάτι μου φάνηκε παράξενο.
Το συμφωνητικό προέβλεπε επιστροφή των έξι χιλιάδων μέσα σε έξι μήνες.
Υπήρχε αναφορά σε τόκους, αλλά οι πρόσθετες χρεώσεις που ζητούσε η Δέσποινα δεν προέκυπταν καθαρά από το κείμενο.
Και μια άλλη παράγραφος ανέφερε πως, αν προχωρούσε η πώληση μέσω του γραφείου της, η αμοιβή της θα μπορούσε να συμψηφιστεί με μέρος της οφειλής.
«Έδωσες στην πραγματικότητα δικαίωμα να πουλήσει το σπίτι;» ρώτησα.
«Όχι. Μόνο να βρει αγοραστή.»
«Είσαι σίγουρη;»
«Έτσι μου είπε.»
Ακούμπησα τα χαρτιά στο τραπέζι.
«Δεν θα κάνουμε τίποτα πριν τα δει δικηγόρος.»
Η Σοφία με κοίταξε τρομαγμένη.
«Μη μπλέξουμε με δικαστήρια, Ελένη. Δεν αντέχω άλλο.»
«Δεν είπα ότι θα πάμε στα δικαστήρια. Είπα ότι πρέπει να μάθουμε τι ακριβώς υπέγραψες.»
Εκείνο το βράδυ δεν της έδωσα χρήματα.
Ούτε της υποσχέθηκα ότι θα καλύψω το χρέος.
Της ζήτησα μόνο να μη μιλήσει ξανά με τη Δέσποινα προτού εξεταστούν τα έγγραφα.
Την επόμενη ημέρα επικοινώνησα με τον δικηγόρο που είχε βοηθήσει με τα κληρονομικά ζητήματα.
Ο κύριος Παναγιώτης Αλεξίου είχε γραφείο κοντά στην πλατεία Αριστοτέλους.
Μας δέχτηκε την Παρασκευή το πρωί.
Διάβασε το συμφωνητικό δύο φορές.
Μετά έβγαλε τα γυαλιά του.
«Καταρχάς», είπε, «η αδελφή σας δεν μπορούσε μόνη της να δεσμεύσει ολόκληρο το ακίνητο για πώληση. Όμως το δάνειο που υπέγραψε είναι ξεχωριστή υπόθεση και χρειάζεται προσοχή.»
Η Σοφία αναστέναξε.
«Δηλαδή χρωστάω;»
«Το ποσό που πράγματι λάβατε δεν εξαφανίζεται επειδή η συμφωνία δεν σας συμφέρει. Πρέπει όμως να ελεγχθεί ποιες πρόσθετες απαιτήσεις έχουν νόμιμη βάση.»
«Και οι οκτώ χιλιάδες τετρακόσια;» ρώτησα.
«Δεν θα δεχόμουν αυτόν τον υπολογισμό χωρίς πλήρη ανάλυση.»
Ο δικηγόρος ζήτησε τα αποδεικτικά της τραπεζικής μεταφοράς, όλα τα μηνύματα και κάθε σχετική επικοινωνία.
Τότε η Σοφία δίστασε.
«Υπάρχει και κάτι άλλο.»
Γύρισα προς το μέρος της.
«Τι άλλο;»
Έβγαλε από το κινητό της μια φωτογραφία.
Ήταν μια απόδειξη για εξόφληση δύο χιλιάδων ευρώ.
«Της έδωσα ήδη αυτά τα χρήματα πριν από τρεις μήνες.»
Την κοίταξα απορημένη.
«Και γιατί δεν το είπες;»
«Γιατί δεν μου έδωσε κανονική απόδειξη εκείνη την ημέρα. Μόνο ένα χαρτί με την υπογραφή της. Φοβήθηκα ότι δεν θα μετρήσει.»
Ο δικηγόρος ζήτησε να δει τη φωτογραφία.
Μεγέθυνε την εικόνα.
«Αυτό είναι σημαντικό. Έχετε το πρωτότυπο;»
«Στο σπίτι μου.»
«Φέρτε το. Και μην πετάξετε τίποτα.»
Έπειτα μας εξήγησε ότι έπρεπε να γίνει σαφής λογιστικός υπολογισμός της οφειλής και να ζητηθεί γραπτή αιτιολόγηση των απαιτήσεων.
Βγαίνοντας από το γραφείο, η Σοφία περπατούσε δίπλα μου αμίλητη.
Σταματήσαμε σε ένα μικρό καφέ.
Παραγγείλαμε δύο ελληνικούς, τον δικό μου σκέτο και τον δικό της μέτριο.
Έτσι πίναμε καφέ από τότε που ήμασταν φοιτήτριες.
«Ελένη», είπε ξαφνικά, «ξέρεις τι με φοβίζει περισσότερο;»
«Τι;»
«Ότι αν η μαμά ζούσε, θα ντρεπόταν για μένα.»
Την κοίταξα.
Η Σοφία είχε πάντα μια παράξενη σχέση με την έγκριση της μητέρας μας.
Από μικρή ήθελε να της αποδεικνύει ότι μπορούσε να πετύχει κάτι μόνη της.
Όταν άνοιξε το πρώτο της κατάστημα, η μητέρα μας είχε φτιάξει μια μικρή κορνίζα με την επιγραφή «Καλή αρχή, κορίτσι μου».
Η Σοφία την είχε κρεμάσει πίσω από το ταμείο.
Όταν η επιχείρηση έκλεισε, την έκρυψε σε ένα συρτάρι.
«Δεν ξέρεις τι θα έλεγε η μαμά», της απάντησα.
«Εγώ ξέρω. Θα έλεγε ότι πάλι τα έκανα θάλασσα.»
«Όχι», είπα. «Θα σου έλεγε ότι έκανες λάθος. Και μετά θα σε ρωτούσε τι σκοπεύεις να κάνεις για να το διορθώσεις.»
Η Σοφία χαμογέλασε πικρά.
«Εσύ πάντα ήσουν η λογική κόρη.»
«Κι εσύ πάντα πίστευες ότι πρέπει να κάνεις κάτι σπουδαίο για να αξίζεις την αγάπη της.»
Με κοίταξε απότομα.
«Αυτό δεν είναι αλήθεια.»
«Τότε γιατί φοβάσαι ακόμη τι θα σκεφτόταν;»
Δεν απάντησε.
Τις επόμενες δύο εβδομάδες συγκεντρώσαμε όλα τα στοιχεία.
Η Δέσποινα αρχικά αρνήθηκε να συζητήσει μέσω δικηγόρου.
Ύστερα, όταν έλαβε επίσημο γραπτό αίτημα για αναλυτικό υπολογισμό, έστειλε μια κατάσταση με τις χρεώσεις της.
Από εκεί προέκυψε ότι μέρος των πρόσθετων ποσών είχε υπολογιστεί με τρόπο που αμφισβητήθηκε.
Επίσης, η πληρωμή των δύο χιλιάδων ευρώ δεν είχε αφαιρεθεί από την απαίτησή της.
Μετά από ανταλλαγή εγγράφων και διαπραγμάτευση, συμφωνήθηκε γραπτώς η οριστική εξόφληση του υπολοίπου με ποσό που μπορούσε να τεκμηριωθεί.
Η Σοφία επέστρεψε το χρέος από το δικό της μερίδιο της πώλησης.
Δεν χρειάστηκε να καλύψω ούτε ένα ευρώ από την προσωπική της υποχρέωση.
Όταν όλα τελείωσαν, πήγαμε ξανά στο διαμέρισμα της μητέρας μας για να παραδώσουμε στον Ανδρέα ένα μικρό κουτί με ανταλλακτικά για την παλιά τέντα.
Το σπίτι ήταν πια σχεδόν άδειο.
Στους τοίχους είχαν μείνει αχνά σημάδια από τις κορνίζες.
Στην κουζίνα υπήρχε ακόμη μια μικρή ρωγμή σε ένα πλακάκι, εκεί όπου η μητέρα μας είχε ρίξει κάποτε μια βαριά κατσαρόλα.
Η Σοφία στάθηκε στο δωμάτιό της.
«Θυμάσαι όταν κρυβόμασταν πίσω από την κουρτίνα και τρομάζαμε τον μπαμπά;»
Χαμογέλασα.
«Και κάθε φορά έκανε πως δεν μας είχε δει.»
«Μια φορά έπεσα και έσπασα το βάζο της γιαγιάς.»
«Και είπες ότι το έσπασε η γάτα.»
Η Σοφία γέλασε.
«Δεν είχαμε καν γάτα.»
Γελάσαμε και οι δύο.
Ήταν η πρώτη φορά μετά τον θάνατο της μητέρας μας που γελούσαμε έτσι.
Πριν φύγουμε, άνοιξα το τελευταίο ντουλάπι της κουζίνας.
Μέσα είχε μείνει ένα μικρό μεταλλικό κουτί με παλιές συνταγές.
Το είχα ξεχάσει.
Το κατέβασα και το άνοιξα.
Υπήρχαν κιτρινισμένα χαρτάκια με οδηγίες για κουλουράκια, γλυκό κυδώνι και την περίφημη πορτοκαλόπιτα της μητέρας μας.
Ανάμεσά τους βρήκα έναν φάκελο.
Απ’ έξω έγραφε:
«Για τα κορίτσια μου.»
Η Σοφία πλησίασε.
«Τι είναι αυτό;»
Άνοιξα προσεκτικά τον φάκελο.
Μέσα υπήρχαν δύο μικρά γράμματα.
Το ένα είχε το όνομά μου.
Το άλλο έγραφε «Σοφία».
Δεν ξέραμε πότε τα είχε γράψει η μητέρα.
Το δικό μου ήταν σύντομο.
«Ελένη μου, ξέρω πως πολλές φορές νιώθεις ότι πρέπει να κρατάς τα πάντα όρθια. Να φροντίζεις, να οργανώνεις, να προλαβαίνεις. Θέλω να θυμάσαι ότι δεν είναι δική σου δουλειά να διορθώνεις κάθε λάθος των άλλων. Να είσαι καλή με την αδελφή σου, αλλά να είσαι καλή και με τον εαυτό σου. Σε αγαπώ για όσα είσαι, όχι για όσα κάνεις.»
Τα μάτια μου γέμισαν δάκρυα.
Η Σοφία άνοιξε το δικό της γράμμα.
Διάβαζε σιωπηλά.
Ύστερα τα χείλη της άρχισαν να τρέμουν.
«Τι γράφει;» τη ρώτησα.
Μου έδωσε το χαρτί.
«Σοφούλα μου, δεν χρειάζεται να μου αποδείξεις τίποτα. Δεν χρειάζεται να ανοίξεις άλλη επιχείρηση, να βγάλεις πολλά χρήματα ή να κάνεις τους άλλους να σε θαυμάζουν. Εγώ σε καμάρωνα όταν ήσουν μικρή και έφερνες στο σπίτι πέτρες από την παραλία, επειδή έλεγες πως είναι θησαυροί. Και σε καμαρώνω ακόμη. Αν κάποτε κάνεις ένα μεγάλο λάθος, μην το κρύψεις. Η ντροπή μεγαλώνει μέσα στη σιωπή. Να μιλήσεις στην αδελφή σου. Εκείνη μπορεί να θυμώσει, αλλά θα σου πει την αλήθεια. Και να θυμάσαι: ό,τι αφήνω πίσω μου δεν αξίζει όσο το να μπορείτε να καθίσετε οι δυο σας στο ίδιο τραπέζι και να πιείτε έναν καφέ χωρίς πίκρα.»
Η Σοφία κάθισε στο πάτωμα.
Έκρυψε το πρόσωπό της στα χέρια.
Κάθισα δίπλα της.
Δεν προσπαθήσαμε να πούμε κάτι έξυπνο ή παρηγορητικό.
Απλώς μείναμε εκεί.
Δύο γυναίκες πάνω από πενήντα, καθισμένες στο πάτωμα της κουζίνας όπου κάποτε κάναμε τα μαθήματά μας και τσακωνόμασταν για το τελευταίο κομμάτι σπανακόπιτας.
Μετά από λίγο η Σοφία σήκωσε το κεφάλι.
«Ελένη, μπορώ να σου πω κάτι χωρίς να θυμώσεις;»
«Πες μου.»
«Όταν σου ζήτησα τα μισά χρήματα, δεν ήταν μόνο επειδή τα χρειαζόμουν.»
«Το ξέρω.»
«Ήθελα να δω αν θα μου τα δώσεις χωρίς να με ρωτήσεις τίποτα. Αν θα με εμπιστευτείς.»
Την κοίταξα.
«Και εγώ ήθελα να δω αν θα μου πεις επιτέλους την αλήθεια.»
Χαμογέλασε θλιμμένα.
«Δεν ήμασταν και πολύ καλές σε αυτό.»
«Όχι», παραδέχτηκα. «Αλλά μπορούμε να γίνουμε.»
Έξι μήνες αργότερα η Σοφία είχε πιάσει δουλειά σε ένα μικρό κατάστημα με είδη διακόσμησης.
Δεν ήταν δική της επιχείρηση.
Στην αρχή ντρεπόταν να το λέει.
Μια μέρα, όμως, μου τηλεφώνησε ενθουσιασμένη.
«Ελένη, σήμερα μια πελάτισσα αγόρασε όλα τα χειροποίητα στεφάνια που έφτιαξα για τη βιτρίνα!»
«Μπράβο σου!»
«Το αφεντικό μου είπε ότι έχω πολύ καλό μάτι.»
Άκουσα τη χαρά στη φωνή της.
Για πρώτη φορά μετά από χρόνια μιλούσε για τη δουλειά της χωρίς να προσπαθεί να αποδείξει ότι είχε γίνει σπουδαία επιχειρηματίας.
Απλώς ήταν ευχαριστημένη.
Την επόμενη Κυριακή την κάλεσα στο σπίτι μου για φαγητό.
Έφτιαξα γιουβέτσι, χωριάτικη σαλάτα και την πορτοκαλόπιτα της μητέρας μας.
Η Σοφία ήρθε κρατώντας ένα μικρό πακέτο.
«Σου έφερα κάτι.»
Μέσα υπήρχαν δύο φλιτζάνια ελληνικού καφέ.
Ήταν λευκά, με μικρά μπλε λουλούδια.
«Μοιάζουν με εκείνα της μαμάς», είπα.
«Γι’ αυτό τα πήρα.»
Έφτιαξα καφέ.
Τον δικό μου σκέτο.
Τον δικό της μέτριο.
Καθίσαμε στο μπαλκόνι και κοιτάζαμε τα δέντρα του δρόμου.
Για αρκετή ώρα μιλούσαμε για συνηθισμένα πράγματα.
Για τις δουλειές μας.
Για τα παιδιά της.
Για την ακρίβεια στο σούπερ μάρκετ.
Για το αν θα βρέξει το Σαββατοκύριακο.
Ύστερα η Σοφία έβγαλε από την τσάντα της ένα μικρό χαρτί.
«Ξέχασα να σου δώσω κάτι.»
Ήταν η τελευταία απόδειξη εξόφλησης του δανείου της.
«Ήθελα να την έχεις κι εσύ», είπε.
Χαμογέλασα.
«Δεν χρειάζεται να μου αποδεικνύεις τίποτα πλέον.»
Εκείνη κούνησε το κεφάλι.
«Δεν το κάνω για να σου αποδείξω ότι είμαι καλή. Το κάνω γιατί δεν θέλω να υπάρχουν άλλα κρυμμένα χαρτιά ανάμεσά μας.»
Πήρα την απόδειξη και την έβαλα στον φάκελο με τα έγγραφα της πώλησης.
Έπειτα γύρισα στο μπαλκόνι.
Η Σοφία είχε σηκώσει το φλιτζάνι της.
«Στη μαμά», είπε.
Σήκωσα κι εγώ το δικό μου.
«Στη μαμά.»
Κοιταχτήκαμε και χαμογελάσαμε.
Το διαμέρισμα της μητέρας μας δεν υπήρχε πια στη ζωή μας με τον ίδιο τρόπο.
Οι τοίχοι του ανήκαν σε άλλους ανθρώπους.
Οι ντουλάπες είχαν αδειάσει.
Το κλειδί δεν ήταν πλέον στο συρτάρι μου.
Αλλά όλα εκείνα που είχαν πραγματική σημασία δεν είχαν χαθεί.
Οι Κυριακές με μυρωδιά από ψητό φαγητό.
Οι καβγάδες μας για ασήμαντα πράγματα.
Τα παιδικά μας μυστικά.
Και η φωνή της μητέρας μας, που πάντα μας φώναζε από την κουζίνα:
«Κορίτσια, ελάτε να φάτε πριν κρυώσει!»
Εκείνο το απόγευμα κατάλαβα πως η μητέρα μας είχε πράγματι αφήσει κάτι που έπρεπε να μοιραστούμε εξίσου.
Δεν ήταν όμως μόνο τα χρήματα του σπιτιού.
Ήταν η ευθύνη να μη μετατρέψουμε μια ολόκληρη ζωή αγάπης σε έναν λογαριασμό με δύο στήλες.
Και καθώς η Σοφία άπλωνε το χέρι της για να πάρει το τελευταίο κομμάτι πορτοκαλόπιτας, την κοίταξα και γέλασα.
«Πάλι το μεγαλύτερο κομμάτι διάλεξες!»
Εκείνη χαμογέλασε πονηρά.
«Η μαμά έλεγε ότι πρέπει να τα μοιραζόμαστε όλα εξίσου.»
Πήρε ένα μαχαίρι, έκοψε το κομμάτι στα δύο και μου έδωσε το μισό.
«Αυτή τη φορά», είπε, «ας το κάνουμε σωστά.»
Και ήταν η πρώτη φορά που η λέξη «μισό» δεν μου θύμισε χρήματα, χρέη ή διαφωνίες.
Μου θύμισε απλώς την αδελφή μου.
Τον μοναδικό άνθρωπο στον κόσμο που θυμόταν τη μητέρα μας ακριβώς όπως τη θυμόμουν κι εγώ.